• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Muhibbüddin el-Hatîb (

  • Konbuyu başlatan Aslı
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar : 0
  • Görüntüleme : 1K

Aslı

Usta Üye
Emekli
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
10,457
Tepkime puanı
418
Puanları
83

İtibar:

MUHIBBUDDIN el-HATÎB


Muhibbüddin b. Ebi'1-Feth Muhammed b. Abdilkâdir el-Hatîb (1886-1969)

Suriyeli fikir adamı, gazeteci ve naşir.


Şam'da doğdu. Babası Zâhiriyye Kütüp-hanesi'nin genel müdürlüğü görevinde bulunmuştur. İlk öğreniminin ardından idâdîye kaydoldu. Babasının bir yıl sonra vefatı üzerine (1897) Tâhir el-Cezâirî'nin yardımıyla öğrenimine devam etti. Liseyi Beyrut'ta tamamladı (1905). İstanbul'a gi*dip Edebiyat ve Hukuk fakültelerine kaydolduysa da sadece hukuk öğrenimini sür*dürdü. İstanbul'da Arap asıllı öğrencilerle kar*şılaşan Muhibbüddin el-Hatîb, bunların Arap kültüründen uzak kaldıkları kanaa*tine vararak Cem'iyyetü'n-nehdati'1-Arabiyye adlı bir dernek kurdu. Ancak çalış-

malarının Türkçü çevrelerce hoş karşılan*mayacağını anlayıp 1907'de Öğrenimini ta*mamlamadan Şam'a döndü ve orada ce*miyetin şubesini açmaya çalıştı. Aynı yıl İn*giltere'nin Yemen Konsolosluğu, Osmanlı hukukuna vâkıf, Arapça'yı ve Osmanlıca'*yı bilen birinin gönderilmesini talep edin*ce Mısır'a uğradıktan sonra Yemen'e git*ti. Mısır'da Tâhir el-Cezâirî, Muhammed Kürd Ali, Abdullah Cevdet ve M. Reşîd Rı*zâ ile görüştü. Yemen'deki görevi sırasın*da devlet ricâliyle iyi İlişkiler kurdu. Bu ara*da İttihat ve Terakkî Cemiyeti'nin bürosu*nu açtı.[266] Ayrıca Yemen'de Cerîdetü'l-'Amb adıy*la bir gazete ile bir matbaa kurdu. II. Meş-rutiyet'in ilânı üzerine İstanbul'a dönerek Hukuk Fakültesi'nde öğrenimine devam edip mezun oldu. Ardından Kahire'ye ge*çerek ei-Mü'eyyed gazetesinin yazar kadrosu arasına girdi; özellikle Protestan misyonerlerinin İslâm dünyasındaki faali*yetlerini anlatan Fransızca makalelerin tercümesini üstlendi. Bu yazılar gazete*de neşredildiğinde Mısır kamuoyu büyük tepki gösterdi. 1913te Kahire'de kurulan Hizbü'l-lâmerkeziyye el-idâriyye'nin idare meclisi üyesi ve ikinci sekreteri oldu. Aynı yıl Paris ve Beyrut'ta açılan Cem'iyyetü'l-Arabiyye el-fetât'ın Mısır'daki temsilciliği*ni yaptı. I. Dünya Savaşı başladığında ken*disi ve bir öğrencisi, Arap örgütleri tara*fından körfez ülkelerindeki liderlerle görüş*mek üzere görevlendirildi. Önce Aden'e gitti, ardından Bombay'a yaptığı yolculuk sırasında Kuveyt'te İngilizler tarafından tutuklandı; dokuz ay sonra serbest bıra*kılınca Mısır'a döndü.

1916 yılında Şerîf Hüseyin'in daveti üze*rine Mekke'ye giden Muhibbüddin el-Ha*tîb burada el-Matbaatü'l-emîriyye'yi kur*du ve Cerîdetü'l-Kıble adlı gazetenin başyazarlığını üstlendi, Şerif Hüseyin'in müsteşarlığını yaptı. Bu dönemde Osman*lı Devleti tarafından hakkında gıyabî idam hükmü verildi. 1918'de Osmanlı Devleti'-nin Şam'dan çekilmesi ve Prens Faysal or*dusunun şehre girmesinin ardından Şam'a geldi. 1919'da Suriye matbuat müdürü ve el-'Âşıme gazetesinin başyazarı oldu, ay*nı zamanda Cem'iyyetü'l-Arabiyye el-fe-tât'ın merkez yönetim kurulu üyeliğine getirildi. Fransızlar'ın Şam'a girmesinden (1920) sonra Şam'dan Yafa'ya, oradan da Kahire'ye gitti. Kahire'de bir yayınevi [267] ve matbaa kurarak faaliyetlerini sürdürdü. el-Ehrâm gazetesindeki yazarlığının yanı sıra (1920-1925) ez-Ze/ırâ1 İle eî-Feth dergilerini çıkardı; İkinci derginin yayımı Ekim 1948'e kadar

devam etti. Mecelletü'l-İhvâni'l-müsli-mîn yayımlanmaya başlanınca başyazar*lık görevini üstlendi. Muhammed Hıdır Hüseyin'in Ezher şeyhliği zamanında Mece Heîü'l-Ezher'in de başına getirildi ve bu görevi altı yıl kadar sürdü. Mısır'da Amerikan misyonerlik grubu olarak bili*nen Dârü'ş-şübbâni'l-Mesîhiyye'ye karşı*lık Cem'iyyetü'ş-şübbâni'l-müslimîn'i kur*du ve sekreterliğini yürüttü. O dönemde kaleme aldığı "el-Hürriyye fî bilâdi'l-etfâl" adlı makalesiyle bazı dost ülkeleri incitti*ği için bir ay hapse mahkûm edildi. Mu*hibbüddin el-Hatîb 30 Aralık 1969 tari*hinde Kahire'de vefat etti.

Muhibbüddin el-Hatîb'in öğrenim ha*yatı İslâm dünyasında büyük çalkantıla*rın yaşandığı bir döneme rastlamıştır. Li*se yıllarında onunla ilgilenen Tâhir el-Ce-zâirî'den etkilendiğini bizzat kendisi söy*lemektedir.[268] İs*lâm dünyasının I. Dünya Savaşfndan son*ra yaşadığı ağır şartlar, siyasî ve dinî akım*ların etkinliği gibi faktörler kişiliğinin oluş*masında rol oynamıştır. Eserlerinin büyük bir kısmında bunun yansımalarını görmek mümkündür. Ayrıca Mısır'daki İhvân-ı Müs-fimîn ile olan münasebetleri onun manevî yapısında etkili olmuştur. İttihad ve Terak*kî Cemiyeti ile ilişkileri, bir dönemden son*ra kendisinin İslâmî görüşlerinin cemiyetin anlayışıyla bağdaşmadığı kanaatine var*ması üzerine kesilmiştir. Üzerinde durdu*ğu en önemli konu İslâm ülkelerinin birleşmesi ve bu birleşmede Arap milletinin lâyık olduğu yeri almasıydı. Bu birlik kav*ramı içinde dünyadaki bütün müslüman toplumların bir vatan teşkil ettiği fikri de mevcuttu. Akaidde Selef telakkisini be*nimseyen Muhibbüddin, Ehl-i beyt'e olan sempatisine rağmen bu konudaki aşın gö*rüşlere karşı çıkmış ve bazı Şiî kesimleriy*le tartışmalara girmiştir. Cemâleddîn-i Ef-gânî ile Muhammed Abduh'u etkilendiği hocaları arasında zikretmektedir. Muhib*büddin ilmin evrensel, kültürün Arapça, eğitimin de İslâmî olmasının gerektiğini düşünüyordu. Arapça'nın halk diliyle ya*zılmasına şiddetle karşı çıkmış, misyoner*lik, Batılılaşma ve Bahaîlik akımlarıyla mü*cadele etmiştir. Tlcânîler aleyhindeki yazı*lan yüzünden kendisine er-Reddü'1-müs-tebîn fî dahdi iftira'ati Muhibbi'ddîn cq7q mü'essisi't-tarikatı't-Tîcâniyye adıyla bir reddiye yazılmıştır.[269]



Eserleri.


A) Telif Eserleri.



Takvîmünâ eş-şemsî [270] Târîhu Medmeü'z-zehrâ [271] İtticâhü'1-mevcâü'l-beşeriyye Ü Cezîreü'l-'Arab [272] eî-Ezher mâzîhi ve hâzıruhû ve'l-hâcetü ilâ ışlâhih [273] Tâğür [274] el-Hutûtu'l-'anza li'l-üsüs eîîetî kâme ıaleyhâ dînü'ş-Şfa el-İmâmiyye el-İşnâ'aşeriyye [275] eser Urduca'ya ve Şiîlik [276] Dinî Esaslarının Görünen Çiz*gileri adıyla Türkçe'ye çevrilmiştir [277] Hameletü risâleti'l-İslâm el-evvelûn [278] Mec-mû'u's-sünne [279] el-İslâm dcfvetü'1-hak ve'1-hayr [280] el-Bahâ'iy~ ye [281] el-Hadîka.[282]



B) Tahkik ve Neşirleri.


İbn FârİS, eş-Şâ-hibî [283] İbn Kuteybe, KMbü'l-Meysir ve'1-kıdâh [284] Ebû İshak İbrahim b. Abdullah el-Kâtib en-Necîremî, Eymânü'l-'Arab fi'î-Câhiliyye [285] İbn Kuteybe, Edebü'l-kâtib [286] Li-sânüddin İbnü'l-Hatîb, el-Lemhatü'l-bed-riyye fi'd-devleti'n-Naşriyye [287] Ebü'l-Alâ el-Maarrî, Resû'il beyne Ebi'l-'Altf el-Macarrî vedâH'd-dıfâti'h Fâtımiyyîn [288] İbn Sînâ, Esbâbü hudûşi'l-hurûl [289] İbnü'1-Hâik el-Hemdânî, el-İklîl [290] Emîn el-Hulvânî, Muhtasara Mefâli'i's-Su'ûd [291] Mahmûd Şükrî el-ÂIûsî, el-Minhatü'l-üâhiyye [292] Zehebî, el-Müntekâ min minhâci'l-Ftidâl [293] İbnTeymiyye, Cevâbü ehli'l-'ilm ve'l-îmân [294] Müslim el-Kâsimî, ed-Doktor Şalâhuddîn el-Kasimî 1305-1334 âşâruh [295] İbn Kayyim el-Cevziyye, Tarîku'l-hicreteyn ve bâ-bü's-sa'âdeteyn [296] Ebû Bekir İbnü'l-Arabî, el-cAvâ-şım mine'l-kavâşım [297] İbn Hacer el-Askalânî, Fethu'l-bâ-rî .[298]

Ayrıca Chatelier'nin la Conquete du monde musulman adlı eserini el-Gâre Cale'l-Câlemi'l-İslâmî, önce el-Feth dergisinde yayımlanmış, ardından kitap halinde basılmıştır [299] Halide Edip Adıvar'ın Ateşten Gömlek isimli romanını [300] Ahmed Şuayb'ın Devlet ve Cemiyet'ını [301] ve Gazi Ahmed Muhtar Paşa'nın Serâirü'l-Kur'ân'ını Arapça'ya çevirmiş*tir. Muhibbüddin el-Hatîb'in büyük kısmı telif 1300'ü aşkın makalesi Cerîdetü'l-Arab, Cerîdetü'l-Kıbîe, Mecelletü'l-Ezher, el-Mü'eyyed, eI-cÂşıme, el-Eh-râm, ez-Zeftrâ', el-Feth, MeceJIetü'J-Îhvâni'l-Müslimîn gibi gazete ve dergi*lerde yayımlanmıştır.



Bibliyografya :


Muhibbüddin el-Hatîb, Muhibbüddîn el-Hatîb (terceme zâtiyye), Dımaşk 1399; M. Cemîl eş-Şâttî, Terâcimü acyâni Dımaşk, Dımaşk 1367/ 1948, s. 65-66; Zâfir el-Kâsımî, Mektebi! cAn-ber, Beyrut 1964, tür.yer.; Ahmed Kudâme. Me-'âlim üea'lâm fibilâdi'l^Arab, Dımaşk 1965,1, 380; Hilmi Ziya Ülken, Türkiye'de Çağdaş Dü*şünce Tarihi, Konya 1966,1, 237-240; Adnan el-Hatîb. eş-Şeyh Tâhirel-Cezâ'irî, Kahire 1971, s. 41-51; Süleyman Mûsâ. "Muhibbüddîn el-fta-tîb", el-Mfftemerü'd-deüU. eş-şâm li-târîhi btiâ-dİ'ş-Şâm, Dımaşk 1978, 11, 113-132; Enver el-Cündî, A'lâmü'd-da'ue ue'l-flkr, Kahire 1981, s. 381-396; Ziriklî. eM'/âmlFethullah], V, 282; M. Muti" el-Hâfız - Nizâr Abaza, Târîhu 'uiemâ^i Dı*maşk, Dımaşk 1406/1986, 11, 847-862; M. Ab-düllatîf Salih el-Ferfûr, A'lâmü Dımaşk, Dımaşk 1408/1987, s. 237-238; M. Abdurrahman Burç. Muhibbüddin el-Hatîb ue deurühû fı'l-hareke-ti'l-'Arabiyye: 1906-1920, Kahire 1990, s. 7-148; a.mif., "Dirâse fi'1-fikri't-terbevî lî-Muhib-biddîn cl-Hatlb fi ba'zi veşâ'İkıh", el-Hayâtü'l-fık-riyye fı'l-vilâyâti'l-'Arablyye eşna'e'l-'ahdi'l-'Oşmânî, Zağvân 1990, 1, 93-99; Ebü'1-Vefâ el-Merâgî, "Muhibbüddîn el-öatîb kemâ'areftüh", ME, sy. 10 (1970i, s. 776-779; Süneyle er-Rîmâvî, "Cânib min fa'âliyyâti Muhibbiddîn el-yatîb (et-Cânibü's-sıhafî)", DirâsâL târihiyye, sy. 33-34, Dımaşk 1989, ş. 23-48.
 
İlginizi çekebilecek benzer konular
  • Diogenes (Diyojen)
  • İsmail Gaspıralı (1851 - 1914)
  • Jamblichos (Jamblikos)
  • En Çok Görüntülenen Konular
  • Mizancı Murat
  • Mehmedkuluzâde Celil
  • Ziya Gökalp
  • Farabi
  • Emir Şekib Arslan
  • Mehmet İzzet
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Mizancı Murat
  • Mirza Melkum Han
  • Miras Kamil
  • Mîr Said Sultan Galiyev
  • Tüm sayfalar yüklendi.
    Konu Sahibi Benzer Konular Forum Cevaplar Tarih
    Ece İbnü’l-Hatîb Lisânüddin Tarihci 0
    Ece Hatîb el-İskâfî Kültür Sanat kişileri 0
    Ece Hatîb Kazvînî Kültür Sanat kişileri 0
    Benzer Konular



    Üst Alt