• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Mis'ar b. Mühelhil

  • Konbuyu başlatan Aslı
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar : 0
  • Görüntüleme : 2K

Aslı

Usta Üye
Emekli
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
10,457
Tepkime puanı
418
Puanları
83

İtibar:

MİS'AR B. MUHELHİL


Ebû Dülef Mis'ar b. Mühelhil el-Hazrecî el-Yenbûî (ö. 390/1000 [?]) Arap seyyahı ve şairi.

Doğum ve ölüm tarihleri hakkında ke*sin bilgi bulunmamakla birlikte IV. (X.) yüzyılın başlarında dünyaya geldiği ve 390 (1000) yılı civarında öldüğü tahmin edilmektedir. Onun HazrecîveYenbûînİs-beleri ensara mensubiyetini ve Medine'*nin batısında yer alan Yenbûunnahl mev-kiiyle İlgisini belirtmektedir. Ebû Dülef el-Yenbûî olarak da anılır. Hayatının bir kısmını Sâmânîler'in saraylarında geçir*di. Mis'ar'ın, Vezir Ebû Abdullah el-Ceyhâ-nî zamanında saraya şair veya kâtip ola*rak alınmış olması muhtemel görülmek*tedir. Biyografisiyle ilgili ilk kayda Sâmânîler'den Nasr b. Ahmed'in (914-943) hükümdarlığının sonlarına doğru rastla*nır. Şair, 331 (943) yılında Buhara Sâmâ-nî emîrinin kızını krallarına istemek üze*re gelen bir Çin heyetini ülkelerine götür*mesi için Nasr b. Ahmed tarafından reh*ber olarak tayin edildi. Onun dönüş sıra*sında Hindistan'ı ziyaret ettiği anlaşılmaktadır. Seâlibî'ye göre Mis'ar'ın seyahat ettiği yerlerdeki i leri gelen kişilere Sâ-hib b. Abbâd'm mektuplarını götürmesi seyahatlerinin ciddi bir gezi niteliği taşı*dığını göstermektedir. Büveyhî Veziri Sâhib b. Abbâd ile dostluk kurdu. Fakir halk tabakasından olan ve Benî Sâsân adı ve*rilen gezgin-şair isteyicilerin insanlardan bağış toplayabilmek için söyledikleri de*yişleri ve argo terminolojisini içeren mi*zah türündeki "el-Kasîdetü's-Sâsâniyye"-sini ona ithaf etti. Bu konuya özel ilgi du*yan İbn Abbâd kasideyi çok beğendi. Ka*sidede yer alan anlaşılması zor birçok ta*bir ve kelimeyi açıklamak İçin bizzat Mis*'ar şiirine bir şerh yazdı. İbn Abbâd'ın özel ilgisi sebebiyle böyle bir kaside yazdığı, ayrıca kendisinin mizahtan hoşlanan bir yapıya sahip olmasının da bunda etkisi*nin bulunduğu, bu temayı dilencilik ama*cıyla değil edebî bir çeşni olarak işlediği ifade edilmektedir. Onun Sâmânîler'in sa*ray şairi olması da bu görüşü teyit et*mekte ve kasidedeki bazı ifadeler Şiî oldu*ğunu göstermektedir. Mis'ar'ın 150 beyte yaklaşan kasidesinde dilenci türlerini, in*sanlardan para koparmak için yaptıkları kurnazlıkları ve çeşitli ülkelerdeki gezin*tilerini dile getirmiştir. Kasidesine nükteli bir gazelle başlamış ve para peşinde koşa*rak doğuda Çin'e, batıda Tanca'ya, kuzey*de Avrupa ülkelerine, güneyde Arap yarı*madasına kadar yaptığı yolculukları an*latmıştır. Ayrıca kendi dönemindeki yaşa*yışı en ince ayrıntılarına kadar tasvir et*miştir. Bu sebeple kaside edebî yönden olduğu kadar tarihî, coğrafî, sosyolojik ve folklorik açıdan da önemlidir.

Gezgin bir şair ve edip olarak tanınma*sına rağmen Mis'ar b. Mühelhil'in yaptığı yolculuklar şüphe ile karşılanmıştır. İki ha*misine ithaf ettiği ve yolculuklarında gör*düğü yerleri anlattığı iki risalesinde şai*rin abartıya kaçtığı kabul edilmektedir. Mis'ar, birinci risalesinde Buhara'dan Sen-debil'e dönerken Türk Hükümdarı Kâim b. Şâkir'den bahsetmekte, ziyaret etti*ğini ileri sürdüğü Türk kabileleri hakkın*da düzensiz bilgi vermektedir. Sendebil'-den sonra Malaya'daki Kra'ya geçmekte, ardından Hindistan'daki çeşitli yerler hak*kında bilgi aktarmakta ve konuyu Sîstan'a getirmektedir. Buna göre Mis'ar Sende-bil'de kaldığını, sonra Çin, Malaya ve Hint yoluyla İran'a döndüğünü iddia etmişse de onun Buhara'dan Çin'e kadar yaptığı yolculuklar hakkında şüpheler vardır. Mis*'ar ikinci risalesinde Batı ve Doğu İran'a yaptığı seyahatlere yer vermiştir. Bu se*yahatler için anlattıklarında da bazı tu*tarsız İfadelere rastlanmaktadır. Meselâ Batı İran'daki yolculuğunu anlatırken Do*ğu İran'la ilgili bilgiler aktarmıştır. Aynı zamanda İran'daki bazı madenlerden ve arkeolojik buluntulardan da söz etmiştir.

Şairin risâlelerindeki bazı bilgilerin yan*lışlığı bunların bir kısmının kendisi tara*fından uydurulmuş olduğu izlenimini ver*mektedir. Brockelmann, Mis'ar'ın risâle-sindeki coğrafî kayıtlarında güvenilirlik bulunmadığını ifade etmekte, Grigoriev, Marquartve 1923 yılında Meşhed İmam Rızâ Kütüphanesi'nde Mis'ar'ın eserlerini de içine alan bir coğrafya mecmuası bu*lan Zeki Velidi Togan, Buhara-Sendebil-Sîstan dışında kalan ve ilk risalede geçen yerlerin hayalî olduğunu belirtmektedir. Ancak çağdaşı İbnü'n-Nedîm'in Mis'ar'ı büyük bir gezgin ve coğrafyacı şair olarak tanıtması [1034] bu ko*nuda en ciddi kaynak niteliğindedir. Ayrı*ca onun bu risaleleri. YâKüt el-Hamevî'-nin Mu'cemü'î-büldân'ı ile Zekeriyyâ el-Kazvînî'nin 'Acâ'ibü'l-mahlûkât ve Âşârü'I-biîâd adlı eserlerinin temel kaynak*ları arasında yer almaktadır. Mis'ar'ın "di*lenci şair" kimliği göz önüne alınacak olursa risalelerinde anlattığı yolculukla*rında gerçek bir seyyah özelliği ve titizliği aramanın doğru olmayacağı düşünülebi*lir.



Eserleri.


1. er-Risâletü']-ûlâ [1035] Mis'ar'ın, Çin'e yaptığı seyahat*ten söz ettiği bu eserinde seyahatten sonra hafızasında kalanları ve hayalinde bulunanları dile getirmiş olduğu izleni*mini vermektedir. Alman şarkiyatçısı Rohr-Sauer tarafından neşredilen risa*leyi [1036] C. van Schlozer Latince'*ye çevirmiştir. [1037]

2. er-Risâîe-tü'ş-şâniye [1038] Seya*hatine Azerbaycan'ın güneyindeki Şîz şeh*rinden başlayıp kuzeye doğru hareketle Baku, Tiflis, Erdebil ve Şehrizor'a vardı*ğını, ardından doğuya yönelerek Karmîsîn (Kirmanşah), Hemedan, Taberistan, Kû-mis, Tûs, Nîşâbur ve Karâta'ya ulaştığını anlatır. Buraların tasvirinden sonra Hûzistan şehirleriyle İsfahan'ın tasvirini ya*par. Risaleyi Vladimir Fedorovich Minorsky Arapça metni, İngilizce tercümesi ve yaz*dığı şerhle birlikte yayımlamış [1039] Ebü'1-Fazl Mîr Seyyid AlinakiTaba-tabâî bu neşri Farsça'ya çevirmiştir.[1040] Eser, Butrus Bûlghâ-kûf ve Enes Hâlidof tarafından Arapça metni ve Rusça tercümesiyle birlikte ay*rıca neşredilmiştir.[1041] Kaynaklarda Mis'ar'a nisbet edilen 'Acâ'ibü'l'büldân adlı eserin bu iki risalesinden ibaret olduğu ifade edilmek*tedir. Fuat Sezgin, sözü edilen iki risale*nin yazmalarından yapılan tıpkıbasımını Mecmîf fi'1-coğrâfiyye içinde yayımla*mıştır. [1042]

3. el-Kaşî-detü's-Sâsaniyye. Bizzat şair veya Seâ-libî tarafından bu adla anılan kasidenin bir kısmı Seâlibfnin Yetîmetü'd-dehr'i içinde yer almıştır.[1043] Muhammed Abdülmün'im Hafâcî, Ebû Düleî 'abkarî min Yenbîf adıyla bir eser yazmıştir. [1044]



Bibliyografya :


İbnü'n-Nedîm, el-Fihrist (nşr. Zeynelâbidîn el-Hâirîel-Mâzenderânî], Beyrut 1988, s. 410, 413; Bedîüzzaman el-Hemedânî, Makâmât (nşr. M. Mahmûd er-Râfiî), Kahire, ts., s. 65-67; Seâlibî, Yetîmetü'd-dehr (nşr. M. Muhyiddin Abdülha-mîd|, Kahire 1377/1957, [11, 356-377; Şevki Dayf, eş-ŞFrue tauâbi'uhü'ş-şa'biyye'alâ mer-ri'l-'uşûr, Kahire 1977, s. 152-155; a.mlf., Tarî-hu'l-edeb,V, 637-640; Zekî M. Hasan, er-Rah-hâletü'l-müslimûn fi'l-cuşûri'l-uüstâ, Beyrut 1981, s. 32-34; M. AbdülmürVim Hafâcî, e/-/s-iâm ue'1-hadâretü.'l-insâniyye, Beyrut 1982, s. 312 vd.; a.mlf.. Ebû Dûlef, Riyad 1986; Abdur-rahman Hamîde, Aclâmü't-coğrâfıyyîne'l-cArab ue muktetafât min âşârihim, Dımaşk 1416/ 1995, s. 234-242; Mahmûd Isâm el-Meydânî. Actâm ue mecâlim 'Arabiyye ve Islâmiyye, Dı*maşk 1996, s. 87-94; Fuâd Kmdîl, Edebü'r-rih-le. Kahire 2002, s. 246-268; Ahmed Ramazan Ahmed, er-Rıfr/e üe'r-rahh.âletü.'1-müsHmün, Cidde, ts. (Dârü'l-beyânİ'l-Arabî), s. 47-48; A. von Rohr-Sauer. "Des Abu Dulaf Bericht über seine Reise nach Türkestan, China und İndien", OLZ, XLV (1942), s. 240-242; V. Minorsky, "La deuxieme risâla d'Abü-Dulaf', Oriens.V (1952), s. 23-27; a.mlf., "Abu Dulaf", E75(lng.), I, 116; C. Brockelmann. "Mis'ar", M, VIII, 363-364; J. H. Kramers, "Sâsân", a.e., X, 244; R. W. Bulliet. "Abu Dolaf al-YanbûT1, Elr., I, 271-272; İnâye-tullah Rızâ, "Ebû Dülef, DMBİ, V, 458-462.
 
İlginizi çekebilecek benzer konular
  • Ali b. Müşeymeş
  • Ahmed b. Cemil el-Âmidi
  • Ahmed b. Bizl el-Merendi
  • Ahmed b. Abdullah b. Asli
  • En Çok Görüntülenen Konular
  • Büyük Doğu Dergisi
  • Abdülhak Hâmid Tarhan
  • Enis Behiç Koryürek
  • Mehmet Kaplan
  • Kılıçzâde Hakkı
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Miskîn ed-Dârimî
  • Mîr Muhammed Takı
  • Mihyar ed-Deylemi
  • Tüm sayfalar yüklendi.
    Üst Alt