• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Mîr Muhammed Takı

  • Konbuyu başlatan Aslı
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar : 0
  • Görüntüleme : 1K

Aslı

Usta Üye
Emekli
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
10,458
Tepkime puanı
418
Puanları
83

İtibar:

MÎR MUHAMMEDTAKİ


(Ö. 1225/1810) Urdu edebiyatının tanınmış şairi ve tezkire yazan.


Hicaz'dan Hindistan'a göç etmiş bir aileye mensup olup Agra'da (Ekberâbâd) dünyaya geldi. Doğum yılıyla ilgili olarak 1134 (1722), 1135 ve 1137 gibi değişik tarihler zikredilmekteyse de dördüncü divanında yeğeni Muhammed Hüseyin'in yazdığı. Leknev'de doksan yaşında iken öldüğüne dair kayıttan 1135te 1723 doğduğu anlaşılmaktadır.[498]

Mîr Muhammed Takı", 1146'da (1733) mutasavvıf olan babası Mîr Ali Muttaki ve babasının yakın dostu Emânullah Dervîş birbiri ardına vefat edince çeşitli güçlük*lerle karşılaştı. Bir süre Agra'da iş ara-diysa da sonuç alamayınca Delhi'ye gitti (1147/1734). Burada babasının dostu Nevvâb Samsâmüddevle Emîrüfümerâ ken*disine maaş bağladı. Ancak onun da Nâ*dir Şah'la yapılan savaşta Ölmesi üzerine (1151/1738) bu gelirden mahrum kaldı. Bu olaydan sonra Agra'ya giden Mîr Mu*hammed karşılaştığı sıkıntılar sebebiyle yine Delhi'ye döndü (1152/1739) ve üvey kardeşi Muhammed Hasan'ın amcası şair Sirâcüddin Ali Han Ârzû'nun yanında kal*maya ve Arapça, Farsça ve şiir dersleri almaya başladı. Bazı kaynaklarda, bu dö*nemdeki hocaları arasında bulunan Seyyid Saadet Ali'nin Mîr Muhammed'i Urdu*ca (Rihte) şiir yazmaya teşvik ettiği belir*tilmekteyse de onu bu konuda yönlendi*ren kişinin Ali Han Ârzû olduğunu kayde*den çalışmalar da bulunmaktadır.[499]

Sünnî olan Afi Han Ârzû'nun. Şiî olması sebebiyle kendisine karşı olumsuz bir ta*vır sergilemesi veya başından geçen bir aşk macerası yüzünden Ali Han Ârzû'nun evinden ayrıldı. Bu arada karşılaştığı sı*kıntılar dolayısıyla aklî dengesi bozulmuş*sa da tedavi sonucunda tekrar sağlığına kavuştu. Mîr Muhammed yeni bir hami ararken önce Riâyet Ali Han, ardından Nevvâb Bahadır Câvid Han ve Dîvân Mahânarain Raca Cagal Kişor gibi şahısların hizmetinde bulundu. Nâdir Şah ve daha sonra Ahmed Şah Dürrânî tarafından Delhi'nin yağmalandığı günlerde birkaç defa Delhi'den ayrıldı, ancak gittiği yer*lerde istediğini bulamayınca tekrar geri dönmeye mecbur oldu. Delhi'nin 1196 (1782) yılında harap olması üzerine Nev*vâb Âsafüddevle'nin davetiyle o dönem*de en şaşaalı günlerini yaşamakta olan Leknev'e giderek hayatının geri kalan kıs*mını bu şehirde geçirdi ve burada vefat etti.

Urdu şiirinin büyük üstatlarından olup kaside, terciibend, terkibibend. rubâî gi*bi klasik şiirin hemen bütün alanlarında eser veren Mîr Muhammed asıl ustalığını gazel ve mesnevide göstermiştir. Gazel*de diğer şairlere öncülük etmiş, Gâlib gibi büyük bir şair dahi kendisinden etkilen*miş ve onu üstadı olarak kabul etmiştir. Gazellerinin dili akıcı ve sade olmakla bir*likte bu sadeliğin ardında derin anlamlar saklıdır. Bu yönüyle onu Urduca'nın Şeyh Sa'dfsi olarak nitelendirenler de bulun*maktadır.[500] Ur*du edebiyatının mesnevi türünde de öncülük yapan Mîr Muhammed, aşka dair bir kıssayı Urduca'da mesnevi tarzında kaleme alan ilk şair kabul edilir. Urdu dili*nin gelişmesine önemli katkıları olan şa*irin şiirlerinde kullandığı Farsça terkipler ya da bunların Urduca karşılıkları zaman*la halk arasında beğenilerek yayılmıştır.



Eserleri.


1. Külliyyât-ı Nazm-i Urdu (Külliyyât-i Mîr).[501] Altı adet Urduca gazel divanı ile kaside, mesnevi, rubâî, terkibibend, terciibend ve "vâsuhf'ları ihtiva eden bir eserdir. Kitapta "Deryâ-yı Işk. Şu'le-i Işk, Muâmelât-ı Işk, Cûş-i Işk, Hâb û Hıyâl, Şikâr-nâme" gibi meşhur mesne*vileri yer almakta, ayrıca küçük nazımlar, hicviyeler bulunmaktadır.

2. Zikr-i Mîr [502] Mîr Muhammed Takî'nin kendi hayat hikâye*sini içermektedir. 1186'da (1772) yazılan eser o dönemde meydana gelen olaylar*dan da bahsetmesi bakımından tarihî bir öneme sahiptir.

3. Nikûtü'ş-şıfarâ. Fars*ça kaleme alınan eserin yaklaşık 1165'te (1752) tamamlandığı tahmin edilmekte*dir. Urduca şiir yazan şairlerden bahse*den en eski ve en önemli tezkirelerden biri olup eserde 103 şairin kısa hayat hi*kâyeleri ve şiirlerinden seçmeler yer al*maktadır. En son Mahmûd İlâhî tarafın*dan hazırlanarak basılmıştır.[503] Mîr Muhammed'in ayrıca yayım*lanmamış Farsça bir divanı ve kaynaklar*da anılan bir divançesi vardır.


Bibliyografya :


Hakîm Ebü'l-Kâsım Mîr Kudretullah Kasım, Macmû'a-i Hağz (nşr. Mahmûd Şirvânî), Lahor 1933, II, 229-254; M. Mustafa Han Şîfte. Gül-şen-i Bî-hâr{r\şr. KalbAli Han Faik), Lahor 1973, s. 570-595; M. Hüseyin Âzâd, Âb-ı rjayât. La*hor 1991, s. 171-193; Muhammad Sadiq, ,4 H/s-tory of Urdu Literatüre, London 1964, s. 94-101; Seyyid Muhammed Akil Rizvî, Urdu Meş-neuî kâ İrtikâ, Leknev 1983, s. 92-111; Mah*mûd Birîlvî, Muhtasar Târîh-i Edeb-i ürdü, La*hor 1985, s. 70-74; Seyyid Ferzâne, Nuküş-i Edeb, Lahor 1986, s. 31-43; Selîm Atltar, Urdu Edeb kî Muhtasar Tarîn Târih, Lahor 1986, s. 102-105; Cemîl Câlibî, Târıh-i Edeb-i Urdu, La*hor 1987, II, 502-648; Nûrülhasan Hâşimî, DUR kâDebistân-ıŞâ'irî, Lahor 1991, s. 155-161; Râm Babü Saksena, Târîh-i Edeb-i Urdu [trc Mirza Muhammed Askerî), Karaçî 1995, s. 135-160; J. A. Haywood. "Mir Mulıammad Taki", El2 (İng.), VII, 96-97; Seyyid Abdullah,"Mir Taki Mîr", UDMİ, XXI, 926-933. r-|



 
İlginizi çekebilecek benzer konular
  • Ali Emiri Efendi
  • îrec Mİrzâ
  • Özdemir Asaf
  • En Çok Görüntülenen Konular
  • Büyük Doğu Dergisi
  • Abdülhak Hâmid Tarhan
  • Enis Behiç Koryürek
  • Kılıçzâde Hakkı
  • Mehmet Kaplan
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Miskîn ed-Dârimî
  • Mis'ar b. Mühelhil
  • Mihyar ed-Deylemi
  • Üst Alt