• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Minhâcî

  • Konbuyu başlatan Aslı
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar : 0
  • Görüntüleme : 1K

Aslı

Usta Üye
Emekli
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
10,457
Tepkime puanı
418
Puanları
83

İtibar:

MİNHACÎ


Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Alî el-Asyûtî (es-Süyûtî) el-Minhâcî (ö. 889/1484'ten sonra}

Şafiî fakihi, tarihçi ve tevki' kâtibi.


Kahire ve Mekke'de kendisiyle görüşen Şemseddin es~Sehâvrnin naklettiğine gö*re Cemâziyelâhir 813'te [102] Asyût'ta doğdu. Hayatı hakkında bilinenler, İthâfü'l-ahişşâ adlı eserinin başında ver*diği bilgiler ve Sehâvînin kaydettikleriyle sınırlıdır. Minhâcî nisbesini niçin aldığı da belli değildir. İlk eğitimini Asyût'ta aldı; Kur'ân-ı Kerim yanında el-cUmde, el-Erba'ûn en-Neveviyye, eş-Şâtıbiyye, Minhâcü't-tâlibîn, Minhâcü'l-vüşûl gi*bi metinleri ezberledi. Kahire'de İbn Ha-cer el-Askalânî, Bisâtî, Necmeddin İbn Abdülvâris, Zekiyyüddin el-Meydûmî, Şe-hâbeddin es-Sehâvî, Şemseddin el-Bûsî-rî, Bedreddin İbnü'l-Hallâl'in ders halka*sında bulunarak dinî ve edebî ilimleri tahsil etti. Kendisi henüz on - on beş yaş*larında iken vefat ettikleri bilinen Abdur-rahman b. Ömer el-Bulkinî, İbnü'l-Irâki, Şerefeddin el-Akfehsî ve Kâriülhidâye gi*bi âlimlerin derslerini dinlediği kaydedilir. 842 (1439) yılında hacca giden Minhâ*cî, Mekke'de Takıyyüddin İbn Fehd'den bazı kitaplarını okudu, diğer bazı âlimler*den de faydalandı. 849'da {1445) Medi*ne'yi ziyaret edip Mekke'ye döndü ve 857 (1453) yılına kadar burada mücavir ola*rak kaldı. Daha sonra Kahire'ye gitti. Memlûk Sultanı el-Melikü'1-Eşref Bars-bay"ın yakın adamlarından Emîr Canım el-Eşrefî İle dostluk kurdu; Halep ve Şam nâibliği sırasında onunla birlikte bulun*du ve Mezâhirü'l-esrâr adlı eserinin ba*şında belirttiği üzere kendisine tevki' kâ*tipliği yaptı. Bu sırada defalar*ca Kahire'ye gidip geldi. 874 Ramazanın*da [103] Kudüs'ü ziyaret etti ve bu esnada Mescid-i Aksa ve Kudüs'le ilgili İt-hâîü'l-ahişşâ adlı kitabını yazdı. Özellik*le edebiyat alanında tanınan Minhâcf nin İbn Hacer hakkındaki kasidesini onun bi*yografisine dair eserine alan Sehâvî [104] Mekke'de mücavir olduğu sırada Takıyyüddin İbn Fehd'in Nihâyetü't-Tokrîb ve îekmîlü't-Tehzîb adlı eserine bir takriz yazdığını, bu âlimin torunu İzzeddin İbn Fehd'in sonraları Halep'te Minhâcî ile görüştüğü*nü ve bazı kasidelerini istinsah ettiğini, başka kimselerin de onun nazım ve nesir*lerini kaydettiklerini belirtir.

Vefat tarihi kaynaklarda zikredilme*mekle birlikte Cari Brockelmann. yazımını 23 Safer 875 tarihinde [105] tamamladığı İthâfü'l-ahişşâ'yı 880'de 1475 ikinci defa gözden geçirip düzen*lediğini belirterek bu tarihten sonra öl*düğünü söylemekte, diğer bazı çağdaş müellifler de bunu tekrarlamaktadır. Ese*rin İskenderiye Belediye Kütüphanesin*deki bir nüshasında [106] 880'-de tamamlandığı kaydedilmekte [107] Mekke Harem-i şerif Kütüphanesi'ndeki yazma nüshanın [108] üstünde de müellifin 880 (1475) yılında öldüğüne dair bir kayıt düşüldüğü belirtilmektedir.[109] Ancak MinhâcHnİn Cevâ-hirü'î-c'uküd'unuyayımlayan Muhammed Hâmid el-Fıki, müstensihin müellif için kullandığı "Allah ömrünü uzun etsin" ifa*desinden hareketle neşre esas aldığı Receb 889 [110] tarihli nüshanın müellif hayattayken istinsah edildiğini belirtmektedir. Buna göre Minhâcî anı*lan tarihten sonra vefat etmiş olmalıdır.



Eserleri.


1. Cevûhirü'l-'uküd ve mu% nü'1-kudât ve'î-muvakkfm ve'ş-şühûd, Müellif. 30 Cemâziyelevvel 865'te [111] tamamladığı kitabın önsözün*de daha önce yazılan vesaik ve şürût ki*taplarını incelediğini, bunları kolay anlaşı*lır bir şekilde özetlemek amacıyla bu eseri yazdığını belirtir. Fıkıh babiarına göre dü*zenlenen kitapta konuya dair fıkhı bilgi*ler mezhepler arası mukayeseli olarak ve*rildikten sonra ele alınan konuya ilişkin belgelerin mahiyeti, biçimi ve ilgili terim*ler hakkında açıklamalar yapılmaktadır. Eserin sonunda halife ve sultanlardan şeyhülislâm ve kadılara kadar bütün ileri gelen yöneticilere gönderilen yazılarda kendilerine hangi lakaplarla hitap edilece*ği belirtilmektedir. Eser Muhammed Hâ*mid el-Fıki tarafından yayımlanmış olup [112] Müs'ad Abdülha-mîd Muhammed es-Sa'dünfnin neşri [113] buna önemsiz birkaç not ilâvesinden ibarettir.

2. İthâfü'J-ahiş-şâ bi-feza'iü'1-Mescidi'l-Akşâ. Mescid~i Aksa ve Kudüs'ün tarihi ve faziletine dair on yedi babdan oluşan eser bazı yazma nüshalarında Celâleddin es-Süyûtrye, ba*zılarında Kemâleddin İbn Ebû Şerife [114] nisbet edil*mişse de önsözünde verilen bilgilerden Minhâcî'ye ait olduğu anlaşılmaktadır. Müellifin İbn Hilâl el-Makdisî'ninMüsî-rü'1-ğarâm ilâ ziyâreti'1-Kuds ve'ş-Şâm, Ebü'l-Ferec İbnü'l-Cevzî"nin Fezâ'i-Iü'1-Kııds ile Müşîrü'l-ğarâmi's-sâkin ilâ eşrefi'l-emâkin, Ebû Muhammed İbn Asâkir'in el-Câmfu'1-müstakşâ tffeztfi-li'1-Mescidi'l-Akşâ, Abdülvehhâb b. Mu*hammed el-Hüseynî'nin er-Ravzü'1-mu-ğarras fî fezâ^ili'l-Beyti'J-mukaddes, İbrahim b. Abdurrahman el-Fezârî'nin Bâcişü'n-nüîûs ilâ ziyareti''1-Kudsi'l-mahrûs adlı eserleriyle diğer kaynaklar*dan faydalan arak ve kendi müşahedelerini de ekleyerek kaleme aldığı eseri Ahmed Ramazan Ahmed eklerle birlikte neşret-mistir.[115] Kitabın bilhassa Mescid-i Aksa ile ilgili bölümü açıklama*larla birlikte Paulus Lemming tarafından Latince'ye [116] James Rey*nolds tarafından İngilizce'ye [117] çevrilip Celâleddin es-Süyûtî'ye nisbet edilerek yayımlanmıştır. Guy le Strange eserden seçmeleri İngilizce'ye tercüme etmiş ve alıntıların yapıldığı İbn Hilâl el-Makdisî'nin Müşîrü'1-ğ aram'mdan bazı bölümlerin Arapça metnini de sonuna ek*lemiştir [118].

3. Mezûhirü'l-esrâr ve nevâdirü'l-ahbar. Güvenilir tarih, siyer, tefsir ve hadis kay*naklarına dayanılarak kaleme alınan muh*tasar bir tarihtir. Birinci bölümde pey*gamberler, ikincisinde Hulefâ-yi Râşidîn, Emevî ve Abbasî halifeleri, üçüncüsünde başlangıçtan 870 (1466) yılına kadar sul*tanlar hakkında bilgi verilen eserin yal*nız ilk bölümünün bugüne ulaştığı bilin*mektedir. Bu kısmın 27 Cemâziyelevve! 869 [119] tarihinde tamamla*nan müellif hattı nüshası Süleymaniye Kütüphanesî'nde kayıtlıdır.[120]

4. Hidâyetü's-sâlik ilâ evdaîıi'l-mesâlik. Resmî yazışma kuralları, terim*leri ve örneklerini ihtiva eden bir inşâ kitabı olup üç bölümden (mertebe) mey*dana gelmektedir. Birinci bölümde sul*tanlar tarafından yazdırılıp gönderilen ya*zı, tayin, ferman gibi belgeler, ikincisinde Şam naibinin ve üçüncüsünde Halep nai*binin makamından çıkan resmî yazışma*lar ele alınmaktadır. Dönemine ait yazış*ma örnekleri yanında bizzat kendisinin yazdıklarını ihtiva etmesi bakımından önem taşıyan eser müellifin Mekke'deki ikameti sırasında kaleme alınmıştır. Beş küçük ciltten oluşan müellif hattı nüsha*sının II. cildi Topkapı Sarayı Müzesi [121] diğer ciltleri Süleymaniye [122] kütüphanelerinde bulunmaktadır.

Ziriklî, muhtevası hakkında bilgi ver*mediği et-Tezkiretü'1-Minhâciyye adlı eserin müellif hattı nüshasına ait VIII. cildi Escurial Kütüphanesi'nde [123] gördüğünü kaydeder Ziriklî ve Kehhâle müellife ayrıca Tuhfetü'z-zurefâ adlı bir kitap nisbet ederlerse de bu çalışma Celâleddin es-Süyûtî'nin aynı adlı eseri ol*malıdır.


Bibliyografya :


Minhâcî, Ceuâhirü'i-'ukûd ue mucînü'l-ku-dât ve'1-mu.uakkt'ın oe'ş-şühûd (nçr M. Hâ-mid el-Fikî], Kahire 1374/1955, neşredenîn gi*rişi, I, m-qa; a.mlf., khâfü'1-ahişşâ bl-fezâ'ili'l-Mescidi'!-Akşâ(nşr. Ahmed Ramazan Ahmed], Kahire 1982, neşredemn girişi, I, 15-73; Sehâ-vî, ed-Daüıü'l-iâmic,V\i, 13; a.mlf., el-Ceuâhir ue'd-dürer fi tercemeti şeyhilistâm Ibn Hacer el-'Askalânî (nşr. Hâmid Abdülmecîd-Tâhâez-Zeynî), Kahire 1406/1986, I, 418-419; İbnü'ş-Şemmâ' el-Halebî. el-Kabesü'l-lıâuî li-ğurerî Dau'i's-Sehâut (nşr. Hasan İsmâi] Merve - Hal*dun Hasan Merve), Beyrut 1998, 11, 104-105; Keşfü'z-zunûn, I, 5-6, 614; SerMs. Mu'cem, I, 1085-1086; Brockelmann, GAL, II, 164-165; Suppl., II, 163-164; Karatay, Arapça Yazmalar, IV, 214; Kehhâle,Muccemü'l'mü'clti(în, Beyrut 1414/1993, III, 85; İbrahim Hûrî, Fihrisü mah-tCıiâti Dâri'I-küt-übi'z-Zâhiriyye: İlmü'l-coğrâ-fîyye ue mülhakalüh, Dimaşk 1389/1969, s. 78; Ziriklî, e/-/\c/âm (FethuIIahI, V, 334-335; Yû*suf Zeydân. Fihrisü maijtûlâti BeledİyyeÜ'l-!s-kenderiyye, iskenderiye 1420/1999, III, 43-44; G. le Strange, "Description of che Noble Sanc*tuary at Jerusalem in 1470 A,D., by. Kamâl lor Shams) ad Din as Suyati", JRAS, XIX (1887), s. 247-305.




 
En Çok Görüntülenen Konular
  • Prof. Dr. Salim Koca
  • Mehmet Altay Köymen
  • Zeki Velidi Togan
  • Mehmet Zekâi Konrapa
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Fuat Sezgin Kimdir?
  • Semavi Eyice (1923-2018)
  • Göynüklü Ahmed Efendi
  • Üst Alt