• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Mezhic

Aslı

Usta Üye
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
10,582
Puanları
83
MEZHİC (BENÎ MEZHİC)


Kahtânîler'e mensup Yemenli bir Arap kabilesi.


En önemli kofları arasında Ans, Belhâ-ris (Benî Haris b. Kâ'b), Cenb, Celd, Sa'd el-Aşîre, Murâd, Suda', Ruha1, Sinhân, Si*nan, Ubeyde, Nemir, Abs, Neha", Yârn ve Zübeyd'in bulunduğu kabileye adını ve*ren Mezhic lakaplı Mâlik'in Kahtân'a ka*dar isim zinciri Mâlik b. Üded b. Zeyd b. Yeşcüb b. Arib b. Zeyd b. Kehlân b. Sebe" (Abdüşems) b. Yeşcüb b. Ya'rub b. Kahtân şeklindedir. Güney Arabistan kitabelerin*de de adı geçen Mezhic'den bir grup, 519 yılında Himyerî hükümdarlarından Ma'-dîkerib b. Ya'fur'un Orta Arabistan sefe*rine, Yahudiliği kabul eden Zûnüvâs'ın 523'te Necran hıristiyanlan üzerine yap-tıği sefere [1134] katıl*mıştır. Kabilenin yerleşim alanları ara*sında Yemen'in Tere bölgesi en başta zikredilir.[1135] Mezhiclüer'in Câ-hiliye döneminde akrabaları Has'am, Be*nî Murâd ve Zübeyd ile birlikte Âmir b. Sa'saa kabilesine karşı verdikleri Feyfür-rîh savaşı tarihlerinde önemli bir yer İş*gal etmiş ve şiirlere de yansımıştır.[1136]

Araplar'ın önemli putlarından Yegüs'a tapan Benî Mezhic ve bazı kollarının İslâ*miyet'e girişiyle ilgili olarak kaynaklarda çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Hz. Pey*gamber, 8 (630) yılında Ci'râne'den ayrıl*dıktan sonra Kays b. Sa'd kumandasında 400 kişilik bir seriyyeyi Suda' kabilesi üze*rine göndermek üzere hazırladıysa da Ziyâd b. Haris es-Sudâî kendisine gelip kabilesinin İslâm'a gireceğine kefi! oldu*ğunu belirtince bundan vazgeçti. Nite*kim bu konuşmanın ardından on beş ki*şilik bir Suda' heyeti Medine'ye gelerek Müslümanlığı kabul ettiğini bildirdi; da*ha sonra bu kabileden 100 kişi Veda hac-cına katıldı. 9 (630-31) yılda Mâlik b. Mü-râre(Mürre) er-Ruhâvî'nin de*laletiyle Mezhic'in Ruha' kolu müslüman oldu. 10. yılda(631) Benî Murâd ve arkasından Benî Zübeyd İslâmiyet'e girdi; Resûl-i Ekrem. Benî Murâd heyetinin başkan! Ferve b. Müseyk'i bu kabilelerin yaşadığı bölgeye vali, Hâlid b. Saîd'i de zekât âmili olarak görevlendir*di. Yine 10. yılın Ramazan ayında [1137] Resûlullah, Hz. Ali'yi Mezhicliler'i İs*lâm'a davet etmek üzere 300 kişilik bir kuvvetle Yemen'e gönderdi. Seriyyeyi Kubâ'dan uğurlarken Hz. Ali'ye kabileyi sadece İslâm'a çağırmasını, karşı taraftan saldın gelmedikçe çatışmaya girmemesini. İslâmiyet'i kabul etmeleri halinde ise namaz ve zekâtı emretmekle yetinip bun*dan daha fazlasını istememesini bildirdi. Ayrıca, "Senin vasıtanla bir kişinin hida*yet bulması senin için üzerine güneşin doğduğu ve battığı her şeyden daha ha*yırlıdır" dedi. Mezhic'in yaşadığı toprak*lara giren askerî birlik kabileyi İslâm'a da*vet ettiyse de olumlu cevap alamadığı gibi saldırıya uğradı. Ancak Hz. Ali çatış*ma neticesinde dağılan Mezhiclüer'in pe*şine düşmedi ve onları bir süre sonra tek*rar İslâmiyet'e çağırdı; Mezhicliler bu de*fa davete uydular.[1138] Mezhic'in kollarından Neha' kabilesi de Yemen'de Muâz b. Cebel'e biat etmiş, ardından Medine'ye 200 kişilik bir heyet göndermiştir.[1139]

11 (632) yılında peygamberlik iddiasıy*la ayaklanan Esved el-Ansî'ye destek ve*ren Yemenli kabileler arasında kendi ka*bilesi Ans başta olmak üzere Mezhic'in diğer bazı kolları da bulunuyordu. Hem-dân, Himyer, Ezd ve Kinde gibi komşu ka*bilelerle birlikte Kûfe'ye yerleşerek bu*rada Yemenîler'in önemli bir güç haline gelmesini sağlayan Mezhicliler ilk fetih*ler sırasında Irak, Suriye. Mısır gibi başlıca cephelerde önemli roller üstlendiler. Hz. Osman'ı evinde muhasara eden Mısırlı ve Kûfeli gruplar içerisinde de bulunan Mez*hicliler, genellikle Hz. Ali ve Ehl-i beyt ta*raftan olarak Emevî karşıtı bir siyaset izlediler ve Cemel Vak'asf nda Benî Eş'ar ile birlikte Hucr b. Adî [1140] Sıffîn Savaşı'nda da Hemdânlılar'la birlik*te cengâverliğiyle tanınan Ester kuman*dasında Hz. Ali saflarında yer aldılar. 74'-te (693) Ezârika ile mücadele eden Mü-helleb b. Ebû Sufre'ye destek için Kûfe'-den gelen ordu içinde Mezhicliler de bu*lunuyordu [1141] 79 (698) yılın*da Sicİstan'da fetihler yapan İbn Ebû Bek-re'nin ordusunda yer alan Kûfeliler'in ba*şında Mezhic'in Haris b. Kâ'b kolundan Şüreyh b. Hânî vardı. [1142]Mez*hicliler, Irak Valisi Haccâc b. Yûsuf es-Sekafî'ye karşı başlatılan isyan hareketi*nin lideri Abdurrahman b. Muhammed b. Eş'as'ı da desteklediler. Kabilenin ana*vatanları Güney Arabistan'da kalmaya devam eden bir kısmı ve bazı kolları da Çeşitli dönemlerde bölgede siyasî ve as*kerî açılardan etkili rol oynamıştır. Mez*hicliler bugün yoğun olarak Yemen Arap Cumhuriyeti'nde Zemâr ve Redâ'da yaşa*maktadır.


Bibliyografya :


Hişâm b. Muhammed el-Kelbî, liesebü Me'ad üe'l-Yemeni'l-kebır (nşr. Nâcî Hasan). Beyrut 1408/1988, s. 267-268, 281, 287, 289, 337; Vâkidî, el-Meğâz't, 111, 1079-1082, 1087-1088; İbn Hişâm. es-Slre2, III-1V, 582-583, 588-590; İbn Sa'd, et-Tabakât, i, 326-328, 339-340, 344, 346; Belâzüri. Futûh (Fayda), s. 154, 171,294, 547;Taberî, Tarih (Ebü'l-Fazl), III, 131-136, 185, 327; IV, 48, 500; V, 20, 24, 261, 268, 351, 361, 379, 422; VI, 35, 39, 45, 131, 138, 197, 259, 266, 323, 520, 591; VII, 166, 182; ayrıca bk. İndeks; İbn Hazm, Cemhere, s. 405-407, 476-477, 485; Bekrî, Mu'cem, I, 309; III, 1038; SerrTânî, el-Ensâb,XU, 161-162; Yâküt, Mu'ce-mü'l-büldân fCündî), V, 105; el-Melİkü'l-Eşref er-Resûlî, Turfetü 'l-aşhâb fi ma'rifeti 'l-ensâb (nşr. K. W. Zettersteen), Beyrut 1412/1992, s. 35-36; J. Wel!hausen, İslâmtn En Eski Tarihine Giriş (trc. Fikret Işıltan). İstanbul 1960, s. 23-26, 28, 29, 31;Cevâd Ali, el-Mufaşşal, II, 552; IV, 185, 188-189, 194,454-459; V, 345-346, 353-354; VI, 260-261; Mustafa Fayda, İslâmiye*t'in Güney Arabistan'a Yayılışı, Ankara 1982, s. 19, 20, 58, 59, 100, 106-113, 116; İbrahim Ahmed el-Makhafî. Mu'cemü'l-büldân ue'l-ka-bâ'UVl-Yemeniyye, San'a 1422/2002, II, 1472, 1476-1477, 1728; Abd Avn er-Ravzân, Meusû'a-tü'l-ka.bâ"ılİ'i-'Arabiyye, Amman 2002, s. 518-521; H. H. Brau, "Mezhic", İA, VİN, 205; G. R. Smrth-C. E. Bosvvorth, "Madhhidj", EF- (İng.), V, 953-954. Casim Avcı
 
Üst Alt