• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Menûnî

Aslı

Usta Üye
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
10,577
Puanları
83
MENUNI


Muhammed b. Abdilhâdî b. Muhammed el-Menûnî (1915-1999)
Faslı âlim ve araştırmacı.
24 Şevval 1333 [415] tarihinde Miknâs'ta doğdu. İlimle uğraşan bir aile*ye mensuptur. İlk eğitimini Miknâs'taki okullarda aldı ve Kur'an'ı ezberledi (1928). Bu arada kendisini ilim meclislerine götüren babasının gözetiminde İbn Âşir'in el-Mürşidü'1-muîn, İbn Mâlik'in el-El-fiyye, Mecrâdî'nİn el-Cümmel, Ahdarf-nin es-Süllemü'î-mürevnak, İbn Kî-rân'ın eî-İstfâre, Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî'nin el-cAkidetü'ş-şuğrâ, Ebû Bekir İbn Âsım'ın el-'Âşımiyye'sinin bir kısmını, Ebü'l-Hasan ez-Zekkâk'ın el-Lâmiyyetü'z-Zekkakıyye ve Halîl b. İshak'ın el~Muhtaşar adlı eserleri gibi fı*kıh. Arap dili, mantık ve kelâma dair me*tinleri ezberledi. Kaleme aldığı otobiyog*rafisinde belirttiği üzere daha sonra şeh*rin çeşitli camilerinde geleneksel öğreni*me devam ederek aralarında Muham*med b. Hüseyin el-Arâişî, Muhtar b. Mu*hammed el~Cîlânî es-Sintîsî, Muhammed b. Mübarek el-Hilâlî, Muhammed b. İdrîs eş-Şebîhî, Muhammed b. Ahmed es-Sû-sî. Abdurrahman b. Nasır er-Rabâtî, am*cası Hasan b. Muhammed el-Menûnî'nin bulunduğu hocalardan Arap dili ve ede*biyatı, fıkıh, usûl-i fıkıh, ferâiz, kelâm, hadis ve usulü, kıraat, mantık, hesap ve ilm-İ mîkât alanında çeşitli eserler okudu. [416]Kettâniyye tarikatının kurucusu Muhammed b. Abdülkebîr el-Kettânî'den el alan babası vasıtasıyla tasavvuf çevreleriyle tanıştı. Kettâniyye Zâ-viyesi'ndeki dersleri takip etti. Babasıyla birlikte 1926'da Fas'a, 1929'da Rabat'a gitti. 1938 yılına kadar Miknâsta öğreni*mini sürdürdükten sonra Fas'a geçerek Karaviyyîn Medresesi'ne girdi. Liseyi bitirmesinin ardından yüksek kısmın şer'iyye bölümünden mezun oldu (1943). Buradaki hocaları arasında Muhammed b. Abdüikâdir b. Sûde, Muhammed Abdül-hay el-Kettânî, Muhammed b. Arabî el-Alevî, Muhammed Cevâd es-Sıkıllî, Ab*dülazîz b. Hayyât gibi âlimler bulunmak*tadır. Ayrıca Ayderûs b. Salim b. Ayderûs el-Hadramî el-Bâ Alevî. Muhammed Râ-gıb et-Tabbâh gibi Hicaz ve Suriye ule*mâsından İcazet aldı.
Menûnî, Karaviyyîn Medresesi'nden mezun olduktan beş ay sonra yeni açılan Miknâs Enstitüsü'ne müderris tayin edil*di. Burada Arap dili ve edebiyatı, fıkıh, hadis, siyer, Mağrib tarihi dersleri verdi. 19S4 yılında Fas'ın bağımsızlığıyla ilgili olaylar yüzünden sürgüne gönderildi ve hapse atıldı. 1956'da Fas bağımsızlığını kazanınca tekrar enstitüdeki görevine döndü. 1959-1961 yılları arasında müfet*tişlik yaptı. 1961'de Rabat'ta el-Hizâne-tü'1-Âmme'de, ertesi yıl el-Hizânetü'l-Haseniyye'de çalışmaya başladı. 1970'te Kültür ve Eğitim Bakanlığı'nda yazma eserler bölümü başkanlığına getirildi.
1974'te tekrar el-Hizânetü'l-Haseniyye'-deki görevine döndü. Ayrıca ülkedeki bir*çok kütüphanede çalışmalarda bulundu ve kataloglarını hazırladı. Fas'ın ilim ve kültür tarihi alanındaki hizmetlerinden dolayı çeşitli nişan ve ödüller alan Menûnî için 1986'da Fi'n-nehda ve't-terâküm: Dirâsût fi târîhi'l-Mağrib ve'n-nehda-ti'l-cArabiyye mühdât li'1-üstâz Mu*hammed el-Menûnî adıyla bir armağan kitap hazırlandı. [417]1988-1989 öğretim yılından itibaren başladığı üniversite hocalığı sürecinde Rabat ve Fas'taki külliyyetü'l-âdâblarda ders ver*di. 20 Ağustos 1999'da vefat etti.


Eserleri.


1. el-cUlûm ve'1-âdâb calâ
'ahdi'1'Muvahhidîn. [418]Daha sonra Hadâre-tü'1-Muvahhidîn adıyla genişletilmiş bir baskısı yapılmıştır.[419]
2. Rekbü'l-hâcci'l-Mağribî.[420] Mağrib'den yapılan hac seferleri ve bu ve*sileyle icra edilen resmî törenler, uygulama ve gelenekler hakkında belgelere da*yalı bir çalışmadır.
3. Mezâhiru yakaza-ti'1-Mağribi'î-hadîş. [421]Faştaki uyanış ve ıslah hareketle*ri, yönetim, ordu. kültür, eğitim, basın ve yayın alanlarındaki yeniliklerle ilgilidir.
4. Veştfik ve nuşûş can Ebi'l-Hasan "Alî b. Menûnî.[422] Miknâs meşâ-yihinin şeyhi olan büyük atası ve soyuna dairdir.
5. Varakât 'ani'l-hadâreti'l-Mağribiyye iî Kaşri Benî Merîn. [423]
6. Müntehabât min nevâdi-ri'î-mahtûtât bi'1-Hizâneti'î-Haseniyye bi'r-Rabât.[424] Kra*liyet Kütüphanesi'ndeki 252 yazma eser ve belge hakkındadır.
7. Delîlü mahtû-tâti Dâri'l-kütübi'n-Nâşıriyye bi-Temğ-rût. [425]
8. el-Meşâ-dirü'l-cArabiyye li-târîhi'l-Mcığrib.[426] Başlangıçtan gü*nümüze kadar genel tarih, biyografi, fih*rist, icazetname, ensâb, seyahatname, divan, künnâş, risale, fetâvâ ve nevazil gibi Mağrib tarihine dair bilgilerin yer aldığı çalışmalarla ilgilidir.
9. Fehârisü mahtûtâti'l-Hizâneti'l-Haseniyye.[427]
10. Târîhu'l-virâkaü'l-Mağribiyye. [428]Muvahhidler'den Alevîler'in sonuna kadar Mağ-rib'de kâğıt ve yazma sanatıyla ilgili istin*sah, süsleme vb. konular hakkındadır.
11. Mektebetü 'z-Zâviyeti'î-Hamziyye (baskı yeri ve tarihi yok). Tâfîlâlt bölgesin*de Sîdî Hamza Zaviyesi Kütüphanesi'nin kısa tanıtımı ve katalogunu ihtiva eder.
12. et-Târihu'l-Endelüsî min hilâli'n-nuşûş. [429]Çeşitli kaynaklardan Endülüs İslâm tarihinde siyasî, ekonomik ve sosyal olaylarla ilgili seçme metinleri ihtiva eden bu çalışma diğer bazı müelliflerle birlikte yapılmıştır.
13. Kabes min catâ3i'î-mahtûti'İ-Mağ-ribî.[430] Mağrib'de başta mushaf-ı şerif olmak üzere Şahîh-i Bu-hâri, eş-Şifâ\ mevlidler, methiyeler ve diğer çeşitli kitaplarla ilgili yazmaları, kü*tüphaneler ve katalogları, çeşitli konularla ilgili belgeler hakkında bilgi ve metin*leri ihtiva eder. Büyük ölçüde yayımlan*mış makalelerine dayanan eserin sonun*da müellifin otobiyografisi yer alır.
İbnü'l-Yemânî diye tanınan Hasan b. Tayyib el-Hazrecî el~Miknâsfnin et-Ten-bîhü'l-mu'rib ^ammâ caleyhi'l~ân ho*lü'1-Mağrib adlı eserini neşreden Menûnî [431] ansiklopedik şahsiye*tini yansıtan Mağrib tarihine, ilim ve kül*tür hayatına dair çok sayıda makale ve tebliğ kaleme almıştır. Bunlar arasında Fas eğitim tarihi ve kurumları, mushaf-ı şerif, Şahîh-i Buhârî, eş-Şifâ3, Kur'an ilimleri ve hadis yazmaları, Arap yazısı, na't-ı şerifler üzerine yaptığı hacimli ça*lışmalar yanında Faştaki kütüphaneler ve katalogları İle tanınmış bazı şahsiyetlerin biyografileri önemli yer tutar.[432]


Bibliyografya :


Muhammed el-Menûnî, Kabes min catâ3i'l-mahtûü't-Mağribî.Beyrut 1999, IV, 1407-1464; Ömer Efâ. "A'mâlü'I-üstâz Muhammed el-Me-nûmfîmecâli't-türâşi'l-mahtût", a.e.JV, 1465-1471; Abdullah b. Abbas el-Cerârî, et-Te'lîfve nehçlatühû bi'l-Mağrib ft'l-karni'l-'işrîn, Rabat 1406/1985, s. 261-264; Muhammed Mes'ûd Cübrân. "el-Fakıhü'l-müverrih Muhammed b. 'Abdilhâdî el-Menûnî fi mesîreti hayâühî ve tabâYi âşârih", e/-Menâfti/(nşr. Vizâretü's-sekâ-feti'l-Mağribiyye), sy. 56, Rabat, ts., s. 255 vd.; e/-Miş/câ((Menûnîözel sayısı), sy. 34-35, Vüc-de 2001; "el-Menûnî bi-kalemihî", MMMA (Ka*hire], XLV/2( 1422/2001), s. 117-187 (Kabes min cata'i'l-mahtûti'l-Mağrİbî adlı eserindeki otobi*yografisinin tekrar neşridir); Da'uetü'l-hak{nşr. Vizâretü'l-evkâfi'l-Mağribiyye), sy. 370-371, Ra*bat 2002-2003. Ahmet Özel
 
Üst Alt