• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Mendur

Aslı

Usta Üye
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
10,577
Puanları
83
MENDUR


Muhammed Mendûr b. Abdilhamîd Mûsâ (1907-1965)
Mısırlı edebiyat eleştirmeni, gazeteci.
Mısır deltasındaki Kefr Mendûr kasa*basında doğdu. İlk eğitimini Nakşibendî tarikatına mensup bir çiftçi olan babasın*dan aldı. İlk öğrenimini Minyâ el-Kamh1-ta, orta öğrenimini Tanta'da tamamladı. 1925'te Kahire Üniversitesi Hukuk Fakül-tesi'ne ve Tâhâ Hüseyin'in yönlendirme*siyle Edebiyat Fakültesi'nin Arap Dili ve Sosyoloji bölümlerine kaydoldu. Edebiyat hocaları Tâhâ Hüseyin ile şarkiyatçı Carlo A. Nallino ve Enno Littmann, onun ede*biyat yanında özellikle Yunan ve Fransız kültürüne yönelmesinde etkili olmuştur. Mendûr 929'da Arap edebiyatı ve 1930'-da hukuk alanında lisans diploması aldı. Aynı yıl devlet bursu kazanarak Sorbonne'a girdi ve dokuz yıl Fransa'da kaldı. Burada ekonomi, hukuk, deneysel fo*netik, Fransız ve Afrika edebiyatları gibi alanlarda birkaç diploma sahibi oldu, 11. Dünya Savaşı öncesi Fransa'daki çalkan*tılı durum sebebiyle doktorasını tamam-layamadan Mısır'a döndü (1939). 1940-1941'de Kahire Üniversitesi Edebiyat Fa-kültesi'nde İngilizce çeviri dersleri verdi. Yunanca. Fransızca ve ingilizce'den Arap*ça'ya tercümeler yaptı. 1942 yılında Tâhâ Hüseyin'in rektörlüğünü yaptığı İskende*riye Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne ho*ca olarak tayin edildi ve Ahmed Emîn'in yanında hazırladığı Teyyârâtü'n-nakdi'l-'Arabî fi'1-karni'r-râbi' el-hicrî adlı te*ziyle 1943'te doktor unvanını aldı; bu ça-lışma en-Nakdü'l-menhecî'mde'l-'Amb adıyla basıldı.[207]
Muhammed Mendûr, doktorasını ver*mesine rağmen üniversitede terfi ettiril*meyince 1944te görevinden istifa ede*rek Vefd Partisi yanlısı el-Mışrî gazete*sinin yazı İşleri müdürlüğünü üstlendi. Ancak üç ay sonra bu görevden uzaklaş*tırıldı. Akşam Tiyatro Enstitüsü'nde ders vermesinin yanı sıra 1945'te Vefd Parti-si'nin yayım organı olan ei-Ve/dü'i-Mjş-rî'nin yazı işleri müdürlüğüne getirildi. Bu gazete, 1946'da komünizm suçlama*sıyla kapatılıncaya kadar Vefd Partisi için*de ilerici hareketin merkezi haline geldi. Mendûr sosyalizm yanlısı makaleler yaz*ması, Vefd Partisi içinde liberal ilerici ka*nadın liderliğini yapması, millî politikalarla çok yakından ilgilenmesi ve Sıdki hü*kümetinin icraatını sert bir dille eleştir*mesi yüzünden 1945-1946 yıllarında yir*mi defa hapse girdi. Sıdki kabinesinin düşmesinden sonra Vefd Partisi'nin yeni yayım organı olan Şavtü'1-ümme gaze*tesinin yazı işleri müdürlüğünü üstlenen Mendûr ayrıca avukatiıkyaptı. 19S0'de Vefd Partisi'nden milletvekili seçildi ve çeşitli parlamento komisyonlarında gö*rev aldı. 1952 devriminin ardından bütün partiler kapatılınca Şavtü 'l-ümme de ya*yım hayatına son verdi. Mendûr, kurulu*şundan itibaren ders verdiği Akşam Ti*yatro Enstitüsü'ndeki görevine devam et*ti ve 19S9'da Dramatik Edebiyat Bölü-mü'nün başkanı oldu. 1962 yılında kendi*sine edebiyat alanında devlet teşvik ödü*lü verilen Mendûr 20 Mayıs 1965te Ka-hire'de öldü.
Muhammed Mendûr, Tâhâ Hüseyin ekolünün en önemli eleştirmenlerinden olmakia birlikte hocasından farklı bir yö*ne kayarak edebî eleştiride sosyalist çev*renin sözcülerinden biri haline gelmiştir. Onun çok sayıdaki kitap ve makalesi ge*nelde edebî eleştiriyi konu edinir. Men*dûr romantiklerin, sembolistlerin ve sa*natı sanat için kabui edenlerin kurallarını birleştiren eklektik bir edebiyat kuramı geliştirmiştir. Edebî eleştiri konusunda ortaya attığı görüşlerinde Sainte Beuve ve Jules Lemaitre'in yanı sıra daha çok, bazı eserlerini Arapça'ya çevirdiği Gusta-ve Lanson ve Georges Duhamefden etki*lenmiştir. Genellikle Fransız kaynakların*dan alınma olan temel görüşleri tutarlı bir edebiyat ve eleştiri anlayışı oluştura*cak şekilde kendi içinde uyumludur. Men*dûr, Fransa'dan dönüşünden kısa bir sü*re sonra Ahmed Emîn tarafından yeni ku*rulmuş olan eş-Şekaie dergisinde yazı*larını yayımlamaya başlamış, ardından düzenli olarak bu yazılarını sürdürmüş*tür. Bu dönemdeki eleştiri yöntemini ken*disi "metinleri yorumlamaya ve izlenim zevkine dayalı uygulamalı eleştiri" olarak tanımlar.[208] Men*dûr bu temayülünde Lanson'dan etkilen*miştir. Fransa'da öğrenim gören çağdaş Mısırlı edebiyat eleştirmenlerinin hayli etkisinde kaldığı, edebî eserin değerinin çağa, çevreye ve ırka göre değişebilece*ğini savunan Hippolitte Taine'in edebî eleştiri yöntemini sağlıklı buimaz.[209] Mendûr, modern Arap edebiya*tında edebî eleştiriyi fısıitılı şiir, şiirsel panteizm, maksatlı hedefli edebiyat, objektif romantizm ve yöntemsel eleştiri gibi kavramlarla tanıştıran kimsedir. Şiirde serbest nazmın hararetli savunucu*larından biri olmuş, bu alanda Akkad ve serbest nazım karşıtlarıyla fikir çatışma*sına girmiştir. Siyasal ve sosyalist girişim*lerine rağmen hayatı boyunca ideolojik bir eleştirmen değil gerçek edebiyat eleştir*meni olarak kalmıştır.
Eserleri. Otuzun üstünde kitap ve yüz*lerce makale yazan Mendûr'un basılmış eserlerinden bazıları şunlardır: Fi'l-Mî-zâni'l-cedîd [210] en-Nakdü'1-menhe-cî 'inde'l-cArab [211] ed-Dîmukrâtiyyetü's-siyâsiyye [212]Mesrahiyyâtü Şevki [213]Muhâdarât'ani'l-Mâzinî [214] Veliyyüddîn Yeken [215] eş-Ş?rü'l-Mışrîbacde Şevki el-Edeb vemezâhibüh Kadâyâ cedide fî edebine'l-hadîş [216] Fennü'ş-şi eş-Sekâfetü ve echi-zetühâ [217] Mesrahu Tevfîk el-Hakîm [218] en-Nakdve'n-nükkâdü'l-mu'âşırûn [219] Mendûr'un Duhamel, Lanson, Meillet ve Flaubert gibi edip ve düşünürlere ait Fransızca'dan yaptığı çevirileri de vardır.[220] Muhammed Berâde'nin Men*dûr hakkında yaptığı doktora çalışması [221]yayım*lanmıştır.[222]


Bibliyografya :


Muhammed Mendûr, Fi'l-Mîzâni'l-cedîd, Ka*hire 1944, s. 5, 166; Fuâd Devvâre, Aşerat üde-bâ3 yetehaddeşûn, Kahire 1965, s. 169-226; Henri Riyâd, Muhammed Mendûr, râ'idü'l-ede-bi'l-iştirâkl, Beyrut 1967, tür.yer.; Yûsuf Es'ad Dâgır, Meşâdirü'd-dirâsâti'l-edebiyye, Beyrut 1972,111, 1285-1289; D. Semah. FourEgyptian Literary Crttics,Leiden 1974, s. 353-201; Mu*hammed Berâde. Muhammed Mendûr ve tan-zîrü'n-nakdi'l^Arabî, Beyrut 1979, tür.yer.; J. Brugmann, Ân Introducüon to the History of Modern Arabic Literatüre İn Egypt, Leiden 1984, s. 402-410; Mansour Ajami, "Mandûr", Ö2(lng), VI, 408-409. Rahmi Er
 
Üst Alt