• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Meccâvî

  • Konbuyu başlatan Aslı
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar : 0
  • Görüntüleme : 984

Aslı

Usta Üye
Emekli
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
10,457
Tepkime puanı
418
Puanları
83

İtibar:

MECCÂVÎ


Abdülkâdir b. Muhammed b. Abdilkerîm el-Meccâvî (1848-1914)

Cezayir ıslah hareketinin öncülerinden, âlim ve eğitimci.

Tilimsân'da doğdu. Mağrib-i Aksâ'nın kuzeybatısında yaşayan Meccâve kabilesi*ne mensuptur. Babası Fas'ta tahsilini ta*mamlamasının ardından Tilimsân'da yir*mi beş yıl kadılıkyapmış, daha sonra Fas'a dönerek Karaviyyîn Camii'nde ders ver*miş, kadılık ve müderrislik yaptığı Tan-ca'da vefat etmiştir. Abdülkâdir el-Mec*câvî Tilimsân, Tanca ve Tıtvân'da (Tîttâvîn) öğrenim gördükten sonra Fas'a gidip Ka-raviyyîn'de tahsilini tamamladı. Hocaları arasında Muhammed b. Medenî Gennûn, Muhammed el-Alevî, Salih eş-Şâvî, Ah-med b. Sûde ve Ca'fer b. İdrîs el-Kettânî anılmaktadır. Ardından Tilimsân'a dön*dü ve 1286 (1869) yılında gittiği Kostan-tîne'de (Kosantîrıe) önce Sîdî el-Kettânî Ca*mii'nde (1287/1870 veya 1290/1873), daha sonra din âlimi ve kadı yetiştirmek üzere Fransız yönetiminin açtığı okullardan Ket-tâniyye Medresesi'nde (1295/1878) mü*derrislik yaptı. Burada iki dilde yayımla*nan haftalık el-Müntehab gazetesine yazılar yazdı. 1877'de Kahire'de basılan ve Cezayir'e az miktarda sokulabilen İr-şâdü'l-mütecaHimîn adlı eserinde dinî ve millî değerlere bağlı kalarak çağdaş ilimle*ri ve yabancı dillen bilmenin, çağdaş eği*tim metotlarını uygulamanın gereğine işaret edip millî uyanışa giden yolun bun*dan geçtiğini dile getirdi. Bu küçük kitap, milliyetçi çevrelerin büyük takdirini ka*zandığı ölçüde Fransız sömürge yönetimi ve basını ile onları destekleyen bazı Ceza-yirliler'in tepkisine yol açtı. Sömürge yö*netiminin Cezayir halkının Fransız vatan*daşlığını ve aile hukukunu benimsemesine yönelik telkin ve baskılarına karşı 1891 "de şehrin önde gelenleri ve ulemânın sosyal, ekonomik ve özellikle Arapça öğretimi, İslâmî yargı ve eğitimi kapsayan kültürel talepleriyle ilgili olarak Fransız yönetimi*ne sundukları tarihî mektubun yazılma*sında öncü rol oynadı. Bu konuda hemen bir netice alınamadıysa da sonraki yıllar*da bu yöndeki faaliyetlerin etkisi kendini gösterdi. 1906'da İslâm hukukunun ko-difikasyonu için oluşturulan, on altı Fran*sız yöneticisiyle hukukçusunun yer aldığı heyette bulunan altı Cezayirli'den biri Meccâvî idi.

Kostantîne'de yirmi yıla yakın sürdür*düğü müderrislik görevinden sonra 1315'-te (1897) Cezayir'e giden Meccâvî, yine resmî bir okul olan Cezayir Medresesi'nin (Seâlibiyye Medresesi) yüksek kısmında ders verdi. Burada Abdülhamîd b. Bâdîs ile Tayyib el-Ukbî ve Muhammed Beşîr el-İbrâhimî gibi Cezayir ıslah ve bağımsızlık hareketi liderlerinin hocası olan Hamdan el-Venîsî, yine İbn Bâdîs'in hocalarından ve Kostantîne Mâlikî müftüsü Mevlûd b. Mevhûb, Kostantîne Hanefî müftüsü Ab-dülkerîm Başterzî, Cezayir Hanefî kadısı Hammû İbnü'd-Derrâcî, Cezayir Mâlikî müftüsü ve Seâlibiyye müderrislerinden Muhammed Saîd İbn Zekri, Mahmûd Ka-hûl. Ahmed el-Bûanî. Muhammed Bu Şe*rifin de aralarında bulunduğu birçok öğ*renci yetiştirdi. Cezayir'de Sîdî Ramazan Camii'nde hatiplik yaptı. Zilkade 1332'de (Ekim 1914) Kostantîne'de vefat etti. Di*ğer kaynakların aksine R. Bencheneb Ce*zayir'de Öldüğünü belirtir. Verdiği müca*deleden dolayı zehirlenerek Öldürüldüğü de söylenmektedir.

Dinî ilimler yanında Arap dili ve edebi*yatı, astronomi, matematik, iktisat gibi ilim dallarında, ayrıca Batı kültürü konu*sunda bilgi sahibi olan Meccâvî eserleri*nin çeşitliliğine de yansıyan ansiklopedik bir âlim özelliğine sahipti. Uzun zaman müderrislik yapan Meccâvî kaleme aldığı bazı eserlerde eğitimle ilgili görüş ve tec*rübelerine yer vermiştir. Dönemindeki diğer bir kısım âlimler gibi Cemâleddin-i Efgânî ve Muhammed Abduh'un fikirleri doğrultusunda Selefi ve geleneksel ıslahçı tavrıyla bid'atlara ve tasavvuf ehlinin bazı uygulamalarına karşı çıkmıştır. Islahçı fi*kirleri savunan haftalık el-Mağrib gaze*tesiyle (1903-1913) on beş günde bir çı*kan el-İhyâ' dergisinde (1906-1907] ya*zılar yazmış, Fransız okullarından mezun olan Cezayirli gençlerin 1894'te kurduğu, eğitim ve kültürel faaliyetleri yanında Ce*zayir'in bağımsızlığını da hedef alan el-Cem'iyyetü'r-Reşîdiyye gibi kuruluşların küitür faaliyetlerine katılarak onları des*teklemiştir. Muhafazakâr-ıslahçı bir çiz*gide yer almakla birlikte bu yaklaşıma sa*hip âlimlerin çoğunun aksine Fransızca eğitime. Batı uygarlığının birtakım ku*rumlarını benimsemeye ve modern bi*limlerin öğrenilmesine karşı değildi. Öğ*rencilerinden Mevlûd b. Mevhûb'un sos*yal problemleri dile getirdiği kasidesine 1912'de yazdığı el-Lümac calâ nazmi'l-bidef adlı şerhin mukaddimesinde ıslah ve kalkınmanın yolunun eğitimden geç*tiğine, çocuklar ve kadınların eğitiminin önemine dikkat çekmiş, yalnız dinî ilim*leri Öğrenmenin artık yetmeyeceğini, mo*dern bilimleri de öğrenmek gerektiğini belirtmiştir. Kendisinin, arkadaşları ve öğrencilerinin İslâmî eğitim ve öğretim konusundaki çabalan ferdî planda kaldı*ğından önemli bir başarı elde etmediyse de 1931 'de kurulan Cem'iyyetü'l-ulemâİ'l-müslimîn'in ortaya çıkmasında etkili ol*muştur.

Eserleri. İrşâdü'l-müte'aUimîn (Kahi*re 1294); Naşîhatü'l-müridîn [250] Şerh 'alâ Manzûmeti Muhammed el-Mecrâdî es-Selâvî (Kostantîne 1878); Şerhu'l-Lâmiyeti'l-Mecrâdiyye fi'l-cü-mel (Annâbe 1894); Şerhu Kaşîdeti Muhammed el-Menzüî et-Tûnisî [251] Naşîhatü'I-ihvân: Şerh calâ man*zûmeti Âdâbi'l-mürîdîn li-Muhammed el-Menzilî (Tunus 1313); Kiiâbü'I-İfâde li-men yatîubü'l-istifâde (Cezayir 1901}; Şerhu Şevâhidi İbn Hişâm [252]Nüzhetü't-tarf fi'1-me'ânîve'ş-şari [253] Şerhu'l-Cümeü'n-nah viyye [254] ed-Dürerü'n-nah-viyye Cale'l-Manzûmeti'ş-Şebrâviyye [255] Şerhu Manzûmeti îbn Ga*zi fi't-tevkit [256] el-Ferîde-tü's-seniyye ü'l-acmâli'l-ceybiyye (Ce*zayir 1321); el-Mirşâd fî meşâmili'1-ikti-şâd (Cezayir 1904, Ömer Berîhmât ile bir*likte); el-İktişâdü's-siyâsî.[257] Risale fî mestfili'1-kesb ve'1-ihtiyâr [258] Tuhtetü'î-ahyâr îi'1-cebrve'l-ihîiyâr [259] el-Kavâcidü'l-kelâ-miyye (Cezayir 1329); el-Lümac caid naz-mi'1-bidcf (Cezayir 1330).



Bibliyografya :


Serkîs, Mu'cem, 11, 1291; Âdil Nüveyhiz, Mu'-cemü a'Jâmi'i-Cezâ'ir, Beyrut 1400/1980, s. 286-287; Hifnâvî. Ta'rîfü'l-hatefbiricâÜ's-sdef, Beyrut 1402/1982,11, 453-457; Ammâr et-Tâ-libî, İbn Badis: Hayâtühû ue âşâruh, Beyrut 1403/1983,1, 19-25; Mazin Salâh Mutabbakânî, Cem'iyyetü'l-'ulemâ'i'l-mü.slimîne'l-Cezâ'irİy-Ljtn ve eşeruha'l-ışlâhî fl'l-Cezâ'ir, Cezayir 1985, s. 92; A. Christelow, Muslim Latu CourLs and the French Cotoniai State in Atgeria, Princeton 1985, s. 24, 206, 213. 216, 230-234, 255-256, 263; Ebü'l-Kâsım Sa'dullah, Ebhâş ue ârâ1 fi tâ-rîhi'l-Cezâ'ir, Beyrut 1990, II, 193-195; a.mlf., el-Hareketû'l'üatanİyyetü'l-Cezâ'irİyye, Beyrut 1992,11, 135, 140, 144, 147-148,138,294,386; a.mlf.. Târtfyu'l-Ceza'İn'ş'Sekâfı, Beyrut 1998, 111,34,91, 125, 128, 129, 130, 287,390; IV, 373, 467, 471, 533; V, 232, 235, 314, 489; VI, 38, 209, 220-223, 241. 331-332; VII, 146, 153-154, 157, 173, 196-197, 279-280; VIII, 45, 77. 98, 165. 210-211, 249, 259; R. Bencheneb, "al-Madjdjâwi", EP (İng.]. V, 1029-1030. Ahmet Oziil
 
En Çok Görüntülenen Konular
  • Mizancı Murat
  • Mehmedkuluzâde Celil
  • Ziya Gökalp
  • Farabi
  • Emir Şekib Arslan
  • Mehmet İzzet
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Mizancı Murat
  • Mirza Melkum Han
  • Miras Kamil
  • Mîr Said Sultan Galiyev
  • Tüm sayfalar yüklendi.
    Üst Alt