• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Mansur Fehmi

  • Konbuyu başlatan Aslı
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar : 0
  • Görüntüleme : 1K

Aslı

Usta Üye
Emekli
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
10,457
Tepkime puanı
418
Puanları
83

İtibar:

MANSÛR FEHMÎ


(1886-1959) Mısırlı ilim ve fikir adamı, deneme yazan.


Mansûre'ye bağlı Talhâ'da doğdu. Mağ*rib asıllı bir ailenin çocuğudur. İlk öğreni*mini Mansûre'de, orta öğrenimini Kahi-re'deki bir Fransız lisesinde tamamladı. Hukuk Mektebi öğrencisi iken Mısır (Ka*hire) Üniversitesi'nin felsefe alanında öğ*retim elemanı yetiştirmek amacıyla açtı*ğı bir sınavı kazanarak Sorbonne Üniversi-tesi'nde felsefe tahsili yapmak üzere 1908'de Fransa'ya gönderildi. Fransa'da kaldığı beş yıl boyunca bir yandan felsefe ve sosyoloji alanında lisans öğrenimini sürdürürken bir yandan da tabiat bilim*leri ve özellikle fizikî coğrafya, fizyoloji, embriyoloji gibi alanlardaki derslere ka*tıldı. Ayrıca sosyal bilimlerde metodoloji konusunda kendini yetiştirmeye çalıştı ve Fransız sosyolojisinin önde gelen tem*silcilerinden olan sosyoloji hocası Levy Bruhl'ün etkisinde kaldı. Bu arada Fran*sız dili ve edebiyatı yanında Arap dili ve kültürüyle ilgili eserler okuyarak ileri dü*zeyde birikim elde etti.

Sorbonne'da felsefe alanında doktora çalışmasına başlayan Mansûr Fehmî, o sıralarda Mısır'da Kasım Emîn'in önderli*ğinde bir grup aydın tarafından gündem*de tutulan kadının hakları ve özgürlüğü problemiyle ilgili tartışmaların da etki*siyle kadının İslâm'daki durumu hakkın*da bir tez hazırlamaya karar verdi. Dok*tora çalışmasını tamamladığında Mısır Üniversitesi yetkilileri, içinde dinî telakki*lere aykırı görüşlerin yer alması sebebiy*le tezinin kabul edilmemesi yönünde girişimde bulundularsa da bu girişim so*nuç vermedi ve Mansûr Fehmî doktor un*vanını aldı. Ardından ülkesine dönerek 1913'te Kahire Üniversitesi Edebiyat Fa-kültesi'nde felsefe tarihi hocası olarak gö*reve başladı. Ancak doktora teziyle ilgili dine aykırılık iddiaları sürdü ve bu yüz*den altı ay sonra görevinden uzaklaştırıl*dı. Düşüncelerini ve eleştirici üslûbunu gözden geçirip bir zihnî değişim süreci yaşadığı altı yıllık ayrılıktan sonra tekrar eski fakültesinde görevlendirilen Mansûr Fehmî aynı üniversitede doçent ve pro*fesör oldu; Edebiyat Fakültesi dekanlığı yaptı. Dârü'l-kütübi'l-Mısriyye müdürlü*ğünü yürüttü. Ardından İskenderiye Üni*versitesi rektörlüğüne getirilen Mansûr Fehmî bu görevindeyken 1946'da emek*liye ayrıldı.

Mansûr Fehmî, 1933 yılında Kahire'de kurulan Mecmau'l-lugati'I-Arabiyye'nin yirmi kişiden oluşan birinci bilim kurulu*na üye olarak seçildi; bir yıl sonra yapılan ilk toplantıda kurumun sekreterliğine ge*tirildi. Hayatının sonuna kadar devam et*tirdiği bu görevi sırasında [21] bilim ve sa*nat alanlarına dair terimlere Arapça kar*şılıklar bulunması, yeni kavramlar için Arapça kelimeler türetilmesi, bilimsel toplantılar düzenlenmesi gibi pek çok faaliyetiyle kurumun verimliliğine katkı sağ*ladı. Ayrıca el-Mecmau'1-ilmiyyü'l-Arabî (Dımaşk), el-Mecmau'1-ilmiyyü'l-îrânî ve el-Mecmau'1-iImiyyü'l-lrâki adlı kuruluş*larla Mısır Müslüman Gençler Cemiyeti, Kızılay Derneği, Arap Birliği gibi kurum*ların üyesiydi; bu arada Demokrat Parti'-nin kurucuları arasında yer aldı. I. Dünya Savaşı'ndan önce el-Ceride'de, savaş esnasında Muhammed Hüseyin Heykel, Mustafa Abdürrâzık, Tâhâ Hüseyin ve Abdülhamîd Hamdî ile birlikte çıkardık*ları haftalık es-Süfûr, el-Ehrâm, el-Hi-lâl ve Fetâtü'ş-Şark gazetelerinde dene*meler yazdı. Çok sayıda bilimsel toplan*tıya katılarak toplum ve ahlâk meselele*rine dair bildiriler sundu. 27 Mart 1959 tarihinde Kahire'de vefat etti.

Mansûr Fehmi'nin ilk baskısı La con-dition de la femme dans la tradition et l'evolution de l'Islamisme başlığıyla yayımlanan doktora tezi [22] biz*zat kendi ifadesinden de anlaşıldığı gibi [23] pozitivizmin önde gelen temsilcilerinden yahudi asıllı hocası Levy Bruhl'ün etkisinde hazırlanmış olup eserde İslâm öncesi dönemde kadının du*rumu, Hz. Muhammed ve kadın, kadının örtünmesi ve evine kapanması, İslâm'da

cariyelik, İslâm hukukunda kadın, İslâm aile yapısında eşler arasındaki bağın gev*şekliği ve bunda sosyal sebeplerin rolü gibi konular incelenmiştir. Tam bir şarki*yatçı üslubuyla kaleme alındığı, yaklaşım ve muhtevaya da büyük ölçüde müsteş*rik zihniyetin hâkim olduğu görülen eser*de uydurma veya sıhhati tartışmalı bazı rivayetlerden de yararlanılarak özellikle Resûl-i Ekrem'e çirkin isnatlarda bulu*nulmuştur.[24]

Eser ciddi eleştirilere hedef olmuştur. Mısır'ın o dönemdeki etkili ilim ve fikir adamlarından Muhammed Lutfî Cum'a, el-Mü'eyyed gazetesinde (28 Ocak 1914) yayımlanan uzun bir yazısında Mansûr Fehmî'nin uydurma veya zayıf rivayetle*re dayanarak, ayrıca bunları kötü niyetle yorumlamak suretiyle Hz. Peygamber ve İslâmiyet hakkında iftiralarda bulundu*ğunu söylemiş, başta Resûl-i Ekrem'in çok kadınla evliliği meselesi olmak üzere eserde ileri sürülen iddiaları cevaplandır*mıştır. M. Seyyid Kîlânî, kendisi tarafın*dan neşredilen Şehristânî'nin el-Milel ve'n-nihaî"\nm II. cildine eklediği 109 sayfalık zeyilde, Kur'an ve Hz. Peygam-ber'in hayatı hakkında kendilerini küfre götürebilecek iddialar ortaya atan çağdaş yazarlar hakkında bilgi verirken ilk sırada Mansûr Fehmi'yi zikretmiştir.[25] Ancak Kîlânî -Resûl-i Ekrem'i ve İslâm dinini övücü bir konuşmasından da ör*nek vererek- Mansûr Fehmî'nin 1915 yı*lından itibaren olumsuz fikirleri terketti-ğini, İslâm dinine bağlılığını ispatlayan pek çok konuşma ve makalesinin bulundu*ğunu belirtmektedir. Öte yandan İbrahim Medkûr, Ahmed Fuâd el-Ehvânî gibi bazı fikir adamları, eserlerindeki olumsuz gö*rüşlere katılmamakla birlikte Mansûr Fehmi'ye karşı takınılan tepkisel tavrı dü*şünce ve bilim özgürlüğüne aykırı bula*rak eleştirmişlerdir.

Mansûr Fehmî, kitap telifinden ziyade toplumun aydınlatılması bakımından da*ha yararlı olacağını ifade ettiği [26] radyo konuşmaları ve toplantılarıyla, ayrıca ga*zete yazılarıyla tanınmıştır. 1915-1930 yılları arasında çeşitli gazetelerde yayım*ladığı yazılarını Hatarûtü nefs başlıklı kitapta bir araya getirmiş [27] çoğu sanat felsefesiyle ilgili olmak üzere bazı yazıları 1961'de Kahire Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin dergisinde ya*yımlanmıştır. [28]Mansûr Fehmî'nin Mısır halkının ekonomik sefaleti, siyasal alanda halk iradesinin zayıflığı. Batı ile kültürel ilişkilerin doğru ve yanlış yön*leri gibi konularla ahlâk problemlerinin ele alındığı yazılan muhtevaları yanında üslûp güzelliğiyle de büyük takdir topla*mış, yazar bu hususta Mısır'ın tanınmış edebiyatçılarından Mustafa Lutfî el-Men-felûtî'ye çok şey borçlu olduğunu belirt*miştir. [29]



Bibliyografya :


Mansûr Fehmî, La condition de la femme dans l'lslam, Paris 1990, tür.yer.; Brockelmann, GAL Suppi, III, 211-212; Kehhâle, Mu'cemü 7-mü'elliftn, XIII, 16-17; M. Seyyid Kîlânî, Zeylül-Milel ve'n-nihal (Şehristânî, el-Milel [Kîlânî| içinde), s. 81, 83; M. Mehdî Allâm. el-Mecma'iy-yûn fî hamsine'âmen, Kahire 1406/1986, s. 362-365; Ziriklî. el-Aclâm, Beyrut 1997, VII, 302; Ahmed Fuâd el-Ehvânî, "Mansûr Fehmî", Mecelletü Külliyyeü'l-âdâb: Câmi'atü'l-Kâhi-re, XIX/2, Kahire 1961, s. 1-6; İbrahim Med*kûr, "el-Merhûm ed-Doktor Mansûr Fehmî", MMLA, XXII (1967), s. 353-360. Mustafa Çağrıcı
 
İlginizi çekebilecek benzer konular
  • Ali Fehmi Cabiç
  • En Çok Görüntülenen Konular
  • Mizancı Murat
  • Mehmedkuluzâde Celil
  • Ziya Gökalp
  • Farabi
  • Emir Şekib Arslan
  • Mehmet İzzet
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Mizancı Murat
  • Mirza Melkum Han
  • Miras Kamil
  • Mîr Said Sultan Galiyev
  • Tüm sayfalar yüklendi.
    Konu Sahibi Benzer Konular Forum Cevaplar Tarih
    Tarih Öğretmeni Abbadi Ebu Mansur Din 0
    Tarih Öğretmeni Hallac-ı Mansur Din 0
    Aslı mansur Billah Hükümdarlar 0
    Aslı Mansur el Fatımi Din 0
    Aslı Mansur b. Ammar Din 0
    Benzer Konular





    Üst Alt