• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Maglayliç İbrahim Efendi

  • Konbuyu başlatan Aslı
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar : 0
  • Görüntüleme : 928

Aslı

Usta Üye
Emekli
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
10,457
Tepkime puanı
418
Puanları
83

İtibar:

MAGLAYLİÇ, İBRAHİM EFENDİ


(1861-1936) Bosnalı âlim, siyaset adamı.


25 Nisan 1861 'de Banyaluka'da (Bosna -Hersek) doğdu. Babası Banyafuka'da Mag-layliç ailesinden Hacı İsmail Ağa'dır. İlk öğrenimini tamamladıktan sonra Ban-yaluka Medresesi'ne girdi. Burada özel*likle İsmail Üskübî'nin derslerine katıldı. Bosna- Hersek'in 1878'de Avusturya -Ma*caristan Krailığı'na ilhakına karşı koyan direnişçiler arasında bulundu ve aynı yıl tutuklanarak Avusturya- Macaristan Krallığı'nın kuzey bölgesinde bulunan OIomouc toplama kampına gönderildi. Bir*kaç ay tutuklu kalıp memleketine döndü ve hemen ardından öğrenimini sürdür*mek için İstanbul'a gitti (1878). Burada dokuz yıl dinî ilimleri tahsil etti. Manisalı Emin Efendi, Priştîneli İbrahim Efendi ve Üçmihraplı Hafız İbrahim Efendi gibi ho*calardan ders aldı.

1887'de ülkesine döndükten sonra Banyaluka'daki Feyziye Medresesi'ne ho*ca ve yönetici olarak tayin edildi. Bu gö*revinin yanı sıra 1898'de Banyaluka'daki rüşdiye okulunun idareciliğini de üstlendi. 1914 yılında Tuzla müftülüğüne getiri*lince öbür görevlerinden ayrıldı. 1918'de yeni kurulan Krallık Yugoslavyası'ndaki müslümanların siyasî, içtimaî ve dinî problemlerini çözmek amacıyla Bosna-Hersek'te arkadaşlarıyla bir siyasî parti oluşturmaya çalıştı. 1919'da kurulan Ju-goslovenska Muslimanska Organizacija (Yugoslavya Müslüman Teşkilâtı) adlı siyasî partinin ilk başkanı seçildi. 1920'deki par*lamento seçimlerinde milletvekili oldu. 1922'de partide anlaşmazlık çıkınca Ju-goslovenska Muslimanska Narodna Organizacija (Yugoslavya Müslüman Halkı Teşkilâ*tı) adıyla ikinci bir parti kurdu. Ancak par*tisi seçimlerde başarısız olunca Maglay-liç'in siyasî hayatı sona erdi. Tuzla müf*tülüğü görevi 192S yılına kadar sürdü, aynı yıl Banyaluka müftülüğüne getirildi ve 1929'da emekliye ayrıldı.

11 Haziran 1930 tarihinde toplanan Krallık Yugoslavyası Seçim Meclis Baş*kanlığı tarafından Diyanet İşleri başkanı (reîsülulemâ) seçildi. 30 Eylül i 930'da Bel-grad'daki Bayraklı Camii'nde bu münase*betle düzenlenen resmî törende Yugos*lavya Kralı I. Aleksandar, devlet ricali ve diplomatlar da bulundu. Böylece Yugos*lavya Diyanet İşleri Başkanlığı Saraybos-na'dan Belgrad'a taşınmış oldu. 1932'de reîsülulemâ sıfatıyla Saraybosna'ya geldi ve burada tertiplenen 400. Gazi Hüsrev Bey Camii ve Medresesi törenlerine ka*tıldı. 14 Mart 1936'da Yugoslavya kralının talimatıyla emekliye sevkedildi. Hemen arkasından Banyaluka'ya dönen Maglay-liç 16 Eylül 1936'da vefat etti ve Gazan*fer Camii'nin yanına defnedildi.

Arapça ve Türkçe bilen Maglayliç, I. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan ilk Krallık Yugoslavyası döneminde müslü-man halkın dertlerini dile getirmek için Makedonya, Kosova ve Bosna-Hersek bölgelerini dolaşıp bu konuda Belgrad'da-ki resmî yetkililere raporlar sunmuştur. Bu raporlar, I ve II. Dünya savaşları ara*sında müslümanlann durumunu göz önü*ne seren önemli belgeler sayılır. Siyasî ki*şiliğinin ön planda olması ve onun baş*kanlığı döneminde reîsülulemâ makamı*nın Belgrad'a taşınması bir kısım çevreler tarafından ağır biçimde eleştirilmiştir.

Maglayliç'în kaleme aldığı eserler hak*kında kaynaklarda bilgi yoktur. Onun re*îsülulemâ olduğu dönemde Glasnik VIS adlı o dönemde Gtasnik Vrhounog Vjerskog Starjesinstva Islamske Vjerske Zajednice adıyla tanınan) derginin İlk sa*yılarının çıktığı görülmektedir. Bu der*gide yayımlanan makaleleri şunlardır: "Prva Rijec" (ilk söz) [95] "Bajramska Cestitka Muslimanima Kraljevine Jugoslavije [96] "Sustîna Vjere" (dinin mahiyeti) [97] "Va'z u Begovoj Dzamiji" (Begova Ca*mii'nde vaaz) [98] "Cestitka Kurban-Bajrama Muslima*nima Kraljevine Jugoslavije [99] [100]Mevludi âerif" (mevlid-i şerif) [101] "Cestitka Kurban-Bajrama" (kurban bayramı tebriği) [102] "Muslimani Kraljevine Jugoslavije" (Krallık Yugoslav*yası müslümanlan) [103] "Ramazanska Cestitka Mus*limanima Kraljevine Jugoslavije" (Krallık Yugoslavyası müslümanlarına ramazan tebriği). [104]



Bibliyografya :


Zejnil Fajid, "Maglajlic, ibrahim Hafız Hadzi", Bibtiografija Glasnika Vrhounog Islamskog Starjesinstua u SFRJod 1933. do 1982. Godine, Sarajevo 1983, s. 129-130; Ferhat Seta, Reis-ui-uteme u Bosni İ Hercegoüİni i Jugosiauiji od 1882. do 1991. Godine, Sarajevo 1991, s. 39-40; Mustafa Ceman, Bibliografija BoSnjacke Knjizeunosti, Zagreb 1994, s. 167 (nr. 4392); Mahmud Traljic, IstaknuÜ Bosnjaci, Sarajevo 1998, s. 178-182; "Merhum Hadzi Hafız ibra*him Ef. Maglajlic", Giasnik VIS, İV/1 Of 1936), s. 382-383. Muhammed Aruçi
 
İlginizi çekebilecek benzer konular
  • Mehmed Vehbi Efendi
  • Esad Efendi Sahaflar Şeyhizade
  • En Çok Görüntülenen Konular
  • Mizancı Murat
  • Mehmedkuluzâde Celil
  • Ziya Gökalp
  • Farabi
  • Emir Şekib Arslan
  • Mehmet İzzet
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Mizancı Murat
  • Mirza Melkum Han
  • Miras Kamil
  • Mîr Said Sultan Galiyev
  • Tüm sayfalar yüklendi.
    Üst Alt