• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Macdonald Duncan Black

Aslı

Usta Üye
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
10,577
Puanları
83
MACDONALD, DUNCAN BLACK


(1863-1943) İskoç şarkiyatçısı.


8 Nisan 1863 tarihinde Glasgovv'da doğdu. 1880 yılında Glasgovv Üniversite-si'nde edebiyat alanında lisans eğitimine başladı, Sâmî dillerinde ihtisas yaparak yüksek lisans derecesini elde etti [1885). Ayrıca İlahiyat Fakültesi'nde lisans eğiti*mini tamamladı (1888) ve İskoç Presbi-teryen Kilisesi tarafından kendisine vaiz*lik belgesi verildi.

1890-1891 yıllarında Eduard Sachau'-nun denetiminde Berlin'de Arapça, Sür-yânîce ve Amharaca üzerine lisans üstü çalışmalar yaparken Hollandalı, Fransız, Alman ve İspanyol şarkiyatçılarının İs*lâm'la ilgili araştırmalarından haberdar oldu ve onların metotlarından faydalan*dı. 1892'de Amerika'ya gitti, Hartford Theological Seminary'de Süryânîce ve Ahd-i Atîk tefsiri yanında İslâm ülkeleri*ne gönderilmek üzere yetiştirilen misyo*nerlere Arapça ve genel İslâm dersleri vermeye başladı. Amerikan üniversitele*rinde İslâmiyet üzerinde henüz çalışıl-madığından XIX. yüzyılda yetiştirilen ilk nesil misyonerlerin çoğu Macdonald'm Hartford'daki derslerini takip etmiştir.

1893'te bir süre Berlin'de çalışan Mac-donald bazı süreli yayınlarda İslâm dini, kültürü ve düşünürleriyle ilgili makaleler neşretmeye başladı. Hartford'da 1899-1900 öğrenim yılında misyonerler için uy*gulanan Özel programa katkıda bulun*du. Arapça'dan çevirileri ve İslâm'a dair farklı yazılarının yanında kelâm ve fıkıh konularını ele aldığı Development of Müslim Theology, Jurisprudence and Constituüonal Theory (New York 1903) adlı kitabıyla kısa sürede önde gelen şar*kiyatçılar arasına girdi.

1907-1908 yıllarında Kahire, Kudüs, Nablus, Şam ve İstanbul'da geçirdiği yedi ay süresince edindiği tecrübe ve izlenim*leri üzerine Hartford'da konferanslar ver*di (Hartford-LamsonLectures, 1909), da*ha sonra bunları Aspects of islam adıy*la kitap haline getirdi (New York 1911). Edinburg'da 1910'da düzenlenen Dünya Misyonerler Konferansı'na katılan Mac-donald'ın gayretleriyle ertesi yıl Hart*ford'da bir misyon okulu açılması karar*laştırıldı. İslâm Toprakları (Müslim Lands Department) ismiyle bir bölüm olarak başlayan program iki yıl içinde Kennedy School of Mission adı altında müstakil bir hüviyet kazandı. İslâm Coğrafyası Bölümü'nün başına getirilen Macdonald bu*rada on beş yıl boyunca verdiği dersler yanında danışmanlıklarda da bulundu. Onun İslâm'a karşı ilgisi, müslürnanların uhrevî kurtuluşa ermelerini sağlamak için onları hıristiyanlaştırmak amacını gü*düyordu. Nitekim bu okuldaki dersleri es*nasında Hıristiyanlığı müslümanlara ta*nıtmanın metotlarını anlattığı bir kitap yazdı {ThePresentaüon of Chrisüanity to Moslems, NewYork 1916). Chicago Üniversitesi (1906), VVellesly College (1907, 1909, 191 2), Cambridge Episcopal Divinity School (1912) ve Ber-keley Divinity School'da (1917, 1918) mi*safir öğretim üyeliği yapan Macdonald, Hartford Theological Seminary'den 1932 yılında emekli olmuşsa da orada bir süre daha ders verdi. Emekliliğinden sonra uzmanlık alanlarından birini teşkil eden Ahd-i Atîk üzerine The Hebrew Literory Genius: An Interpretation (1933), The Hebrew Philosophical Genius (1936) adlı iki önemli eserini yayımladı.

1916'dan itibaren The Moslem VVorİd'a çok sayıda makale yazdığı gibi bu dergide bir süre editörlük de yaptı ve yayımlanmasına maddî katkı sağladı. İn*giltere Royal Asiatic Society, American Oriental Society ve Arab Academy of Da-mascus'un onur üyesi olan Macdonald'a Hartford Trinity College (1909), Glasgovv Üniversitesi (1920) ve New York Jevvish Theological Seminary tarafından fahrî ilahiyat doktoru unvanı verildi. Yetmişinci doğum günü anısına (9 Nisan 1933), ha*yatı ve eserleri hakkındaki yazılarla bir*likte bazı şarkiyatçıların İslâmiyet hak*kındaki makalelerinin de yer aldığı The Macdonald Presentation Voiume tak*dim edilmiştir (Princeton -New lersey 1933). Hayatının son iki yılını geçirdiği Connecticut'ın Güney Glastonbury şeh*rindeki bir huzurevinde 6 Eylül 1943 ta*rihinde öldü. İslâm'la ilgili yazma eserlerin de bulunduğu zengin kütüphanesi va*siyeti gereği Hartford Theological Semi-nary Kütüphanesi'ne verildi. Hartford Theological Seminary'de onun adına İs*lâmiyet ve Hıristiyanlığa dair mukaye*seli çalışmalar yapmak üzere açılan "The Duncan Black Macdonald Center for the Study of İslam and Christian-Muslim Re-lations" adlı bir merkez faaliyetlerini gü*nümüzde de sürdürmektedir. The Müs*lim World isimli süreli yayın da halen bu merkez tarafından çıkarılmaktadır.

Görüşleri. Macdonald, İslâm dini ve kültürüyle ilgili kapsamlı çalışmalar yap*mış olmasına rağmen görüşlerinde diğer şarkiyatçılardan farklı bir tavır ortaya ko*yamamıştır. İslâm'a dair kanaatlerini bü*yük çapta Hz. Muhammed hakkındaki gö*rüşleri şekillendirmektedir. Onun vahiy alan bir peygamber olduğunu kabul et*mediği gibi mesajını karşılaştığı hırîsti-yan ve yahudilerden aldığını [468] özellikle Ahd-i Atîk'in bazı bölümlerini gördüğünü, Araplar'a gön*derilmiş peygamberlerin tebliğlerinden elde edebildiği bilgileri çelişkili ve ana-kronolojik hatalarla bir araya getirdiğini iddia etmiştir.[469] Macdonald, Allah'ın yegâne hakikat olduğu, "yaratıl*mış varlıklar toplamı" anlamındaki evre*nin herhangi bir şekilde ilâhî gerçekliği paylaşamayacağı gibi bazı hususları Hz. Muhammed'in tebliğ ettiği Tanrı anlayı*şındaki çelişkiler olarak görmekte, onun Tanrı anlayışının tevhîdî değil düalist ka*rakterde olduğunu, hatta başka kültür*lerden antropomorfik unsurlar taşıdığını ileri sürmektedir. [470]Kur'ân-ı Kerîm'i İslâm olgusunun kaynağı olarak gören Mac*donald, Kur'an'ı Hz. Muhammed'in şahsî dinî tecrübesinin ürünü diye kabul eder.[471] Ona göre Kur'an, Hz. Muhammed tarafından, ya-hudi ve hıristiyan kutsal metinlerinin el*de edilebilen bölümleri yanında onun ya*şadığı çevrenin dinî ve kültürel unsurla*rını kaotik bir keyfiyetle bir araya getir*diği bir metindir. Ayrıca İslâm geleneğin*de Kur'an'ın Allah'ın yaratılmamış ilâhî kelâmı olduğu inancının da Hıristiyanlık'*taki logos (îsâ'nın Tanrı'nın kendisine hu*lul etmiş ilâhî kelâmı) anlayışının eksik bir uyarlaması olduğunu iddia eder.[472] Macdonald, iddialarını daha da ileriye götürerek İslâm'ın Hıristi*yanlık'tan bir sapma ve hatta Ahd-i Atîk peygamberliğinin kötü bir taklidi sayıldı*ğını İleri sürmüş [473] Kur'an'ın yaratılmamışlığı an*layışı gibi İslâm geleneğindeki tasavvufu da müslümanların hıristiyan keşişleriyle temaslarına dayandırmıştır.[474] Macdonald'ın İslâm dini ve kültürüyle il*gili çalışmalarını, bu dinin menşeini prob*lemli gördüğü için müntesiplerinin kur*tuluşa ermeleri gerektiğine inandığı bir dinî yapılanmayı açıklamaya yönelik [475]sübjektif ve zaman zaman ilmî dayanaktan yoksun çabalar olarak görmek gerekir.

Eserleri. Macdonald, Deveîopment of Müslim Theology, Jurisprudence and Constitutional Theory [476] A Selection from the Prolegomena of îbn Khaldun, with Notes and an English-German Glos-sary (Leiden 1905); The ReligiouS Atti-tude and Life in fslam (Chicago 1909); Aspects of islam (New York 1911); The Arabic and Turkish Manuscripts in the Newberry Library (Chicago 1912); The Presentation of Christianity to Moslems (NewYork 1916); The Hebrew Literary Genius: An Interpretation (Princeton 1933]; The Hebrew Phüosophical Ge*nius (New York 1936) adlı kitapları yanın*da başka müelliflerin derlediği on kadar kitaba Sâmî dilleri, Ahd-i Atîk, İslâm ve Hıristiyanlık-İslâm münasebetleri üzeri*ne bölümler yazmıştır.

Macdonald'ın American Journal of Semitic Languages, International Re-view of Ethics, International Review of Missions, Journal of Biblical Lite*ratüre, The Nation, The Review of Reviews, The Yale Review, Zeitschrift für Assyriologie gibi süreli yayınlarda altmış civarında makalesi ve yaklaşık 150 tanı*tım ve değerlendirme yazısı bulunmak*tadır. Onun ilgi alanlarını da gösterecek şekilde makalelerinden bazıları şunlardır: "The Gospel in Arabic [477] "The Life of al-Ghazzâlî [478] Ali Baba and the Forty Thieves, in Arabic, from a Bodleian Manuscript" [479]The Doctrine of Revelation in İslam [480] Christian Literatüre for Moslems [481] An Outline of the History of Scholastic Theology in İslam [482] Continuous Re-Creation and Atomic Time in Moslem Scholastic Theology [483]The Deveîopment of the Idea of Spirit in İslam" [484] ve "The Essence of Christian Missions.[485]

Öte yandan Jewish Encyclopedia, The Encyclopedia of Religion and Eth-ics'e, Encyclopedia Britannica'nın 11 ve 14. baskısına ve A New Standard Bible Dictionary için genelde Sâmî ge*leneği ve İslâm'la ilgili olarak otuz kadar madde yazmıştır. Ansiklopediciliğinin en üretken yönünü, 1913-1932 yılları ara*sında Encyclopedia of islam için yazdı*ğı "Allah, Din, Fakih, el-Gazzâlî. İctihâd, İlm, İman, îsâ, Kelâm, Mâtürîdî, Tevhîd" gibi sekseni aşkın madde oluşturmakta*dır.[486]


Bibliyografya :


D. B. Macdonald, Deuelopment of Müslim Theology, Jurisprudence and Constitutional Theory, Charles Scribner's Sons, New York 1903, s. 30, 131, 177-178; a.mlf., "Immortality in islam", Religion and the Future (ed. E. H. Sneath), Mew York 1922, s. 296, 299-301;a.mlf.. Aspects of islam, New York 1971, s. 60, 63-64, 66, 105; a.mlf., "The Problems of Mohammed-anism", Hartford Seminary Record, XV/2, Hartford 1905, s. 79; a.mlf.. "Allah", İA, 1, 360-375; W. D. Mackenzie, "Duncan Black Mac*donald: Scholar, Teacher, and Author", The Macdonald Presentation Volume (ed. W. G. Shellabearvdğr.], Princeton - New Jersey 1933, s. 3-9; "Bibliography of the VVritings of Dun*can B. Macdonald", a.e., s. 473-487; G. E. Pruett, "Duncan Black Macdonald: Christian Islamîcist", Orientalism, İslam and Islamicİsts (ed. Asaf Hussain v.dğr.), Vermont 1984, s. 125-126; E. E. Calverley, "Duncan Black Macdonald", MIV,XXX1V/1 (1944), s. 1-6. Mustafa Sinanoölu
 
Üst Alt