• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Beylerbeyi

Ece

Usta Üye
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
14,110
Puanları
0
Beylerbeyi

--------------------------------------------------------------------------------

Osmanlı Devleti'nde büyük eyaletlerin yönetimine memur edilen idari görevlidir. Beylerbeyi, eyaletlerin daha çok askeri idaresiyle meşgul olurdu. Osmanlı tarihinde önemli yeri olan Beylerbeyliğin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, ilk Beylerbeyi'nin bazı kaynaklarda Lala Şahin Paşa, bazılarında ise Timurtaş Paşa'nın olduğu yazılmaktadır. Avrupalı tarihçilere göre, İstanbul'un fethinden sonra Bizans'ın doğuya ve batıya ait iki (demostikos lön Skbolön) ordu komutanı teşkilatı örnek alındığı iddia ediliyorsa da fetihten önce Rumeli ve Anadolu'da bu görevlilerin bulunduğu bilinmektedir. Bu teşkilatı Osmanlılar, Selçuklulardan almışlar, yetkilerini kendi idari sistemlerine göre uygulamışlardır. Beylerbeylerin emirleri altında sancakların mülki idaresine bakan sancakbeyi kazaların güvenliğine bakan subaşı, adalet işlerine bakan kadılar vardı. Bunlar bölgelerini geniş yetki ile idare ederlerdi. Divan-ı Hümayun'un küçük bir örneği olarak, başkanlıkları altında divan kurulurdu. Beylerbeylerinin iki tuğu ve değişik dirlikleri olurdu. En az dirlik 400.000 akçe idi. Eyalet merkezinde maiyetiyle birlikte otururlar, sefere çıkarken de maiyetleri yanlarında bulunurdu. Sultan Fatih Mehmed tarafından hazırlatılan kanunnamede belirtildiğine göre Beylerbeyliği Divan-ı alide, vüzera, defterdar ve kazasker altında sırası olan önemli bir görevdi. Yine aynı kanunnameye göre, Beylerbeyi vüzeradan bir tabaka alttadır ve kadıların başındadır. Beylerbeyi yalnız idareci değil aynı zamanda askeri komutandır. Savaş zamanında askeri ile dövüşür, savaş bittikten sonra tekrar eyaleti başına dönerdi. Beylerbeyiler arasında derece farkı bulunur, rütbe farkı hariç, işgal ettikleri eyaletlerin fetih bakımından eskiliği gözönüne alınarak sıra takip ederlerdi. Yine aynı kanunnamenin esaslarına göre, Rumeli beylerbeyi, teşrifatta diğer beylerbeyinden farklıydı. Divan-ı Hümayun'da iskemlede oturma hakkına sahiptiler. Diğer bir farkı da ahkamda kendisine "Paşa" lafzı ve "damatmealihu" ibaresi yazılırdı. 1864 yılında yapılan vilayet teşkilatı üzerine, vilayetlere gönderilen idarecilere vali adı verilmiştir
 

Ece

Usta Üye
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
14,110
Puanları
0
Beylerbeyi


Osmanlı devlet teşkilatında eyayet idaresinden mesul askeri ve mülki yetkiler taşıyan en yüksek görevli On dördüncü yüzyıl boyunca beylerbeyi, Osmanlı Devletinde taşra kuvvetlerinin kumandanı ve çeşitli sancaklara dağılmış beylerin topluca amiri durumundaydı Dolayısıyla belli bir bölge ile doğrudan doğruya münasebeti yoktu İlk defa olarak Sultan Birinci Murad zamanında Lala Şahin Paşa Rumeli Beylerbeyi olarak tayin edildi Edirne ise, beylerbeyliğin ilk merkezi yani Paşa sancağı oldu Daha sonra bu beylerbeyliğe ilave olarak 1393’te Anadolu, 1413’te ise Rum (Amasya, Tokat, Sivas) ve daha sonra Karaman beylerbeylikleri kuruldu

On altıncı yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devletine geniş yeni toprakların ve ülkelerin katılmasına kadar yeni devletin ilk iki yüz yıllık gelişmesinde bu dört beylerbeyliğin önemi çok büyük oldu On beşinci yüzyıl beylerbeyi beratlarına göre bunların görevleri şu şekildedir: Eyaletindeki bütün devlet işlerinde sultanın temsilcisi olarak beylerbeyi, divanında askeri zümresine dair çeşitli meseleleri halletmek Bölgesinde emniyeti sağlamak Timarlıların atanma ve terakkileri ile belli bir miktara kadar timar tevcih işlemlerini yürütmek Beylerbeylerinin bu genel otoritelerine karşı bölgelerinde bir sancağın kendilerine ayrılmış olması dolayısıyla normal idarede bunlar da birer sancak beyi sayılabilirler Ayrıca bölgelerindeki sancak beylerinin tayinlerinin doğrudan doğruya merkezden yapılması ve sancak beylerinin idarede ve seferlerde yine sultanın emriyle ayrı olarak görevlendirilebilmeleri beylerbeylerinin otoritelerini sınırlandırmaktadır

On yedinci yüzyılda ise sancakbeyi tayinlerinde beylerbeyilerin (eyalet valilerinin) daha fazla sözü geçmeye ve bazı tayinler bunların tavsiyesiyle yapılmaya başlandı Ancak geçen süre zarfında beylerbeyilerin sayıları da arttığından eski kıymet ve itibarları kalmadı Eyaletlerin kaldırılması ile, vilayetlerin teşekkülü ve buralara valilerin tayin edilmesi ile beylerbeylik bir ünvandan ibaret kaldı

Klasik devirde Osmanlı Devletindeki beylerbeylikler şunlardır: Rumeli, Cezayir, Budin, Temaşvar, Anadolu, Karaman, Eyalet-i Rum, Haleb, Şam, Mısır, Yemen, Habeş, Diyarbakır, Rakka, Bağdat, Basra ve Lahza, Van, Dulkadriye, Erzurum, Kıbrıs, Cezayir-i Garb, Kefe, Tiflis, Kars, Trablus-ı Mağrib, Pelengan, Revan, Şemahi, Bosna, Kanije, Eğri, Özü, Adana, Trabzon ve Çıldır
 

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,820
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
BEYLERBEYİ

Osmanlı imparatorluğunda eyaletlerin başmda bulunan, askerlikle ve sivil yönetimle ilgili işleri gören, geniş yetkili ve yüksek dereceli bir memurdur. Önceleri bir beylerbeyi vardı. Askerlikle ilgili bütün işlere o bakardı. Bilinen ilk beylerbeyi, Orhan Beyin oğlu Süleyman Paşadır. Düşman tarafı Rumeli olduğu için beylerbeylik merkezi Edirne şehri idi. Karamanoğullan, tehlikeli davranışlarda bulununca, beylerbeylik merkezinin Ankaara olması uygun görüldü. Daha sonra, sınırlar genişleyince, eyaletler iki beylerbeyliğine bölündü. Bunlardan biri Rumeli beylerbeyliği, öteki Anadolu beylerbeyliği idi. Rumeli beylerbeyliğinin merkezi Filibe ve Manastır, Anadolu Beylerbeyliğinin merkezi Kütahya ve Ankara şehirleri olmuştur.

Beylerbeyleri, eyalet askerlerinin komutanı idiler. Savaş Rumeli'de ise sağ kanada Rumeli beylerbeyi, Anadolu'da ise Anadolu Beylerbeyi komuta ederdi. Eyaletler sancaklara ayrılmıştı. Sancakların başında bulunan sancakbeyleri, beylerbeyine bağlı idiler. Beylerbeyleri, yönetimle ilgili işleri görürlerdi. Adalet işlerine kadılar bakarlardı. Rumeli beylerbeyliği daha üstündü. Anadolu beylerbeyi yükselirse Rumeli beylerbeyi olurdu. Rumeli beylerbeyi de sırası geldiğinde veziratanırdı. Kural, bu idi. Daha sonra, imparatorluk genişledikçe beylerbeylerinin sayısı da artmıştır. Karaman beylerbeyi, Budin beylerbeyi gibi. Beylerbeylerin iki tuğlan vardı. Görevlerine karşılık kendilerine has verilirdi.
 

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,820
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
Beylerbeyî : Anadolu Selçukluları’nda, eyalet vâlilerine verilen isimdir.
 
Üst Alt