• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Ali Fehmi Cabiç

Tarih Öğretmeni

Kurucu
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mart 2009
Mesajlar
9,370
Tepkime puanı
7,669
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com

İtibar:

Ali Fehmi Cabiç


(1853-1918) Bosna-Hersek müslümanlarının dinî lideri ve Arap edebiyatı âlimi.

Eserlerinde Câbiç'in Türkçe karşılığı olan Câbîzâde mahlasını kullanmış olan Ali Fehmi Mostar'da doğdu. Tahsilini burada tamamladı. Babası Mostar müftüsü Şâkir Efendi"nin ölümü üzerine genç sayılabilecek bir yaşta onun yerine müftülüğe tayin edildi (1884). Bu görevdeyken bir yandan da ders okutmakla meşgul oldu.

1899dan sonra siyasî hayata atılarak dinî ve ilmî muhtariyet elde etmek için teşkilâtlanan Bosna-Hersek müslümanlarmın başına geçti. Bu sebeple işgalci Avusturya makamları tarafından âsi ilân edilerek müftülük vazifesine son verildi (1900). Dinî ve ilmî muhtariyet hareketinin müstebit idarenin muhalefeti yüzünden arzu edilen neticeye ulaşamayacağını anlayınca, çalışmalarını daha müsait bir zeminde sürdürmek üzere kendi başkanlığındaki altı kişilik bir heyetle İstanbul'a geldi (1902). Ancak ötedenberi Ali Fehmi'nin faaliyetlerinden rahatsız olan Avusturya hükümeti onun Bosna'dan ayrılışını fırsat bilerek memleketine dönmesine izin vermedi. O da İstanbul'da ikamete karar verdi ve orada kendisini zengin kütüphanelerle değerli âlimlerin oluşturduğu geniş bir ilim muhiti içinde buldu. Kısa zamanda İstanbul'un şöhretli âlimlerinin takdir ve itibarını kazandı. İkametgâhı, seçkin âlimlerin ziyaret ettiği küçük bir ilim akademisi haline geldi. Bu arada bir süre Meclis-i Maârif âzalığı yaptı. Şair Mehmed Akif gibi darülfünun hocaları bile kendisinden ders almaya başladı. O zamana kadar İstanbul'da okutulmamış olan Müberred'in el-Kamil'ini okutmaya başlaması, ilim çevrelerinin ona olan takdirini arttırdı. Onun el-Kâmil’i baştan sona kadar okuttuğu ve eser üzerine ta'likat'ı bulunduğu söylenmektedir. Bu arada Darülfünun Arap dili ve edebiyatı müderrisliğine tayin edildi (1906). Bir müddet sonra Osmanlı Meclis-i Meb'ûsanı'ndaki Arap ülkeleri mebuslarına hitaben Bosna ve Hersek'in durumu hakkında bir broşür neşretti. Bu broşürdeki görüşleri Babılâli'nin o günkü siyasetine aykırı düştüğü için üniversitedeki vazifesinden uzaklaştırıldı (1908). 12 Ağustos 1918'de vefat etti. Edirnekapı Mezarlığı'na defnedildi.



Eserleri


1) Hüsnü's-sıhâbe fi şerhi eş'âriş-şahâbe. Ashâb-ı kiramın şiirlerinin şerhinden ibaret olan bu Arapça eserin baş tarafında ders vekili Hacı Hâlis Efendiye, Darülfünun hadis müderrisi Tunuslu Muhammed Mekkî b. Azzüz'a ve Maarif Meclis-i Âlî âzası Âlûsî zâde Ahmed Şâkir el-Hüseynîye ait üç takriz yer alır. Kitap altı sayfalık bir giriş (hutbe) ile başlamaktadır. Burada çok parlak bir üslûp kullanılmış, cümleler iktibas sanatının en güzel örneklerini teşkil edecek şekilde âyetlerle süslenmiştir. Girişin sonunda eserin üç cilde ayrıldığı, şiirlerin kafiyelerine göre alfabetik olarak sıralandığı ifade edilmiş ve I. cildin “Râ” harfine, II. cildin “Lâm”a, III. cildin de “Yâ” harfine kadar devam edeceği belirtilmiştir. Bundan sonra dört bölümden (fasıl) meydana gelen mukaddime yer alır. [724] Burada sahâbînin tarifi, bir şahsın sahâbi olduğunu tesbit etmenin yolları, ashabın güvenilir kimseler (udûi) oldukları. şiirin meşruiyeti ve Hz. Peygamber'in şiirle alâkası konulan ele alınmıştır. Kitap bundan sonra, kafiyesi hemze olan şiirlerden başlamak ve her harfi bab kabul etmek üzere “Dâl” harfi dahil altı bölüm şeklinde düzenlenmiştir (eserde kafiyesi “Hâ” olan şiirler yer almamıştır). Bu bölümlerde altmış beş kadar sahâbînin muhtelif şiirleri şerhedilmiştir. Şiiri açıklanan her sahâbînin kısa biyografisi de adının ilk geçtiği yerde verilmiştir. Eserin I. cildinin sonunda bitiriliş tarihi Rebîülevvel 1326 [725] olarak kaydedilmiş ve II. cildin “Râ” harfiyle başlayacağı haber verilmiştir. Fakat II ve III. cildin varlığı hakkında herhangi bir bilgi edinmek mümkün olmamıştır. Hüsnü'ş-şıhâbe İstanbul'da Ruşen Matbaası'nda basılmıştır (1324 r., 16+362 s).

2) Tılbetü't-tâlib fî şerhi Lâmiyyeti Ebî Tâlib, Eser Arapça olup hacmine nazaran uzun sayılabilecek mukaddimesinde. Hz. Peygamber'in babasının Ölümünden sonra doğduğu, altı yaşında iken annesini de kaybedip tam manasıyla yetim kaldığı ve bu sebeple dedesi Abdülmuttalib'in himayesine alındığı, onun da ölümünden sonra amcası Ebû Talibin himayesine girdiği, nihayet peygamberliğini ilân edince Kureyş ileri gelenlerinin şiddetli tepkileri sebebiyle Ebû Tâlib'in müşkül durumda kaldığı ve bunun üzerine “Lâmiyyetü Ebî Tâlib” diye anılan şiirini söylediği anlatılır. Daha sonra sayısı yüze yaklaşan beyitler tek tek kaydedilerek şerhedilir. Kitabın bitiriliş tarihi Ramazan 1327 (1909) olarak kaydedilmiştir. Bu eser de İstanbul'da Ruşen Matbaası'nda basılmıştır (1327, 78 s). Her İki eserde de klasik şerhlerde kullanılan metot takip edilmiştir. Bununla beraber şerhler Ali Fehmi Câbiç'in Arap dili ve edebiyatına, edebiyat tarihine ve umumi Arap tarihine dair olan engin bilgisinin açık delilleri durumundadır.

Ali Fehmi Câbiç. babasından önce Mostar müftülüğü yapan Mustafa Sıdkı Karabeg'in Mir’âtü'l-uşûl üzerine yaptığı haşiyeye Muhammed Emin Dizdar ile birlikte bir mukaddime de yazmıştır. [726]



Bibliyografya


1) Serkîs. Mu'cem, II, 1366;

2) Hancî, el-Cevherü'l-esna fî'ulemâ' ve şuarâ'i Bosna, Kahire 1349, s. 106, 109;

3) Mehmed Handîic, KnjiZeani Rad Bosansko-hercegouac'kih Muslimana, Sarajevo 1934, s, 76, 78;

4) M. Tayyib Okiç. Bazı Hadis Meseleleri Üzerinde Tetkikler, İstanbul 1959, s. 36, 37;

5) H. Sabanovic. “Ali Fehmi Dzabic”, Kaji-zevnost Muslimana Bih na Orijentalnim Jezicima, Sarajevo 1973, s. 609, 616;

6) Mahir İz, Yılların İzi, İstanbul 1975, s. 259, 260;

7) Alexandre Popovic. L'lslam balkaniçue, Berlin 1986, s. 277;

8) Ziriklî. el-A'lâm (Fethullah), IV, 320;

9) Mehmed Akif (Ersoy), “Dârü'l-funûn Talebesine Mühim Bir Tebşir”, SM, 1/13 [727], s. 198, 199;

10) “Mostar Müftîsi Ali Fehmi Efendi”, SR, XV/366 [728], s. 40;

11) Muhammed Emin Dizdar. “Ali Fehmi Dzabic”, Sarajeuski List, XLI/201, Sarajevo 1918, s. 4;

12) Glasnik, VIS, sy. 1, 3 (1956). s. 24;

13) İbrahim Mehinagic, “Osvti Nazivot i Pisana Djela Ali-Fehmi-Efendije Dzabica”, Analı Gazi Husreu-begove Biblioteke, 11-111, Sarajevo 1974, s. 81, 96;

14) Alija Nametak. “Marginalije ozivotu Radu Muftije Ali-Fehme-Efendije Dzabica”, a.e., IV, Sarajevo 1976, s. 187, 199;

15) Branislav Djurdjev. “Dzabic”, El (İng) 11, 681, 682. [729]
 
İlginizi çekebilecek benzer konular
  • Mîr Said Sultan Galiyev
  • Ali Baş Hanbe
  • Malik b. nebi
  • İsmail Gaspıralı (1851 - 1914)
  • En Çok Görüntülenen Konular
  • Mizancı Murat
  • Mehmedkuluzâde Celil
  • Ziya Gökalp
  • Farabi
  • Aynı Kategoriden Son Konular
  • Mizancı Murat
  • Mirza Melkum Han
  • Miras Kamil
  • Mîr Said Sultan Galiyev
  • Gün Sazak
  • Ali Baş Hanbe
  • Konu Sahibi Benzer Konular Forum Cevaplar Tarih
    Aslı Fehmi Paşa Osmanlı Tarihi Araştırmaları 0
    B Fehmi koru Serbest Kürsü 0
    Tarih Öğretmeni Abdurrahman Fehmi Kültür Sanat kişileri 0
    Aslı Mansur Fehmi Düşünür 0
    Ece Fehmi Ethem Karatay Tarihi Şahsiyetler 0
    Benzer Konular





    Önceki konu
    Sonraki konu
    Üst Alt