• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Abdülhak Hâmid Tarhan

kibela24

Usta Üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
7,974
Puanları
48
--------------------------------------------------------------------------------

ABDULHAK HAMID TARHAN
Tanzîmât döneminde bati te'sirlerini Türk siirine sokan sâir, tiyatro yazari ve diplomat. 5 Subat 1851' de istanbul'da dogdu. Babasi, dedesi ve soyu, ilim âleminde isim yapmis sahsiyetlerdi. Dedesi Abdülhak Molla hekim olup, ikinci Mahmûd ve Abdülmecîd hanlarin hekimligini yapmis, siir ve târihle ugrasmisti. Babasi Hayrullah Efendi, meshur bir tarihçi ve diplomat idi.

Abdülhak Hâmid, ilk tahsiline Evliya Hoca, Behâeddîn Efendi ve Hoca Tahsin Efendi gibi özel hocalarin huzurunda basladi, özellikle Hoca Tahsin Efendi'nin Abdülhak Hâmid üzerinde etkisi büyüktür. Daha sonra Bebek Kösk kapisindaki mahalle mektebi ile Rumelihisari Rüsdiyesi'ne kisa süre devam etti. Ailesi tarafindan Paris'te egitim yapmasi uygun görülünce, agabeyi Nasûhî Bey ile 1863 Agustos' unda Paris'e gitti. Orada Hortus College adli bir özel okula basladi. Kisa zamanda Fransizca'sini ilerletti. 1,5 sene tahsilden sonra, yanlarina gelen babasi ile istanbul'a döndü, istanbul'da Fransiz mektebine basladi ve Fransizca'sini ilerletmek için Bâb-i âlîde tercüme odasina girdi. On dört yaslarinda, Tahran büyük elçiligine tâyin edilen babasiyla birlikte Iran'a gitti ve Farsça dersler aldi. Babasinin 1867' de vefati üzerine Istanbul'a döndü.

Dönüs sonunda, sira ile Mâliye mektubî ve sadâret kalemlerinde vazife yapan Abdülhak Hâmid, buralarda Ebüzziyâ Tevfik ve Recâizâde Mahmûd Ekrem'le tanisti. Sami Pasa'dan Hâfiz Divâni'ni okudu. Bu arada Tahran hâtiralarina yer veren Mâcerâ-i Ask adli ilk eserini yazdi ve meshur mersiyesi Makber'i, ölümüne yazdigi Fatma hanimla evlendi. 1876 senesinde hâriciye meslegini seçen Abdülhak Hâmid, Paris sefareti ikinci kâtibligine tâyin edilerek iki buçuk sene bu vazifede kaldi. Paris'te iken Fransiz edebiyatini yakindan tanimak firsatini buldu. Dönüsünde bir süre açikta kaldi ise de; 1881'de Poti. 1882'de Golos, bir sene sonra da, Bombay bassehbenderliklerine tâyin edildi. Bombay'da üç sene kaldi. Esi Fatma hanimin rahatsizliginin artmasi üzerine, istanbul'a dönmek için yola çikti. Fatma hanim Beyrut'ta vefat etti.

Abdülhak Hâmid, Bombay dönüsünde Londra elçiligi baskâtipligine atandi ise de; manzum olarak yazdigi Zeynep piyesi yüzünden vazifeden alindi. Bir süre bosta gezdikten sonra tekrar Londra'daki eski görevine gönderildi. Bu gidisinde Ingiliz olan Nelly hanim ile evlendi. 1895 senesinde Lahey büyükelçiligine, iki sene sonra da Londra elçiligi müstesarligina tâyin edildi. Haniminin rahatsizlanmasi üzerine, 1900'da Istanbul'a dönen Abdülhak Hâmid, 1906'ya kadar istanbul'da kaldi. 1906'da Brüksel büyükelçiligine atandi. 1911'de hanimi Nelly'in ölümü üzerine Belçikali Lüsyen hanim ile evlendi. Balkan savaslari sirasinda kabîne tarafindan azledilerek, Istanbul'a döndü. Meârif nezâreti teklif edildi ise de kabul etmedi. Bir süre açikta kaldiktan sonra ayan üyeliginde bulundu. Mütâreke yillarinda Viyana'ya gitti. Burada sikintili günler geçirdi. Cumhuriyetin îlânindan sonra anavatana döndü. 1928 senesinde Istanbul milletvekili seçildi ve ölünceye kadar meb'ûs kaldi. Kendisine vatana üstün hizmet fonundan maas baglandi. Aynca, belediye de, dayali döseli bir apartman dâiresi verdi. Hayâtinin son yillarinda kendisini çekemeyenlerin; "Putlari devirelim" seklindeki saldirilarina mâruz kaldi. 12 Nisan 1937'de Istanbul'da öldü. Mezari Zincirlikuyu' dadir.

Abdülhak Hâmid, Tanzimat sonrasi bütün edebî ve siyâsî devirleri yasamis bir sâirdir. Tanzîmâti, mesrûtiyetleri ve cumhuriyeti gördü. Böylece; Tanzimat, Servet-i Fünûn, Edebiyât-i Cedide, Millî Edebiyat ve Cumhuriyet devri edebiyatlarini yakindan tanidi. Ayrica uzun seneler doguda ve batida diplomat olarak bulunmasi her iki edebiyati tanimasina sebeb oldu. Bu sebeble Türk siirine batidan yeni konular, serbest düsünce ve sekiller getirmistir. Ilk baslarda Tanzîmât ekolünün te'sirinde kalmis, batiyi tanidiktan sonra; klasik edebiyattan ayrilarak bati teknigi ile eser vermistir. Edebiyatimizin yeni bir çehre kazanmasinda Recâizâde Ekrem daha çok teorik yönünü islerken, Hâmid yazdiklariyla bu isi uygulamistir. Eserlerinde bati edebiyatindan bilhassa Shakespeare ve Victor Hugo'nun te' sirleri açikça görülür. Siirleri genellikle romantik ve felsefî düsünceler, ölüm duygulari ve insan kaderi hakkindadir. Bati yazarlarindan etkilenerek yazdigi dramlar ile Türk tiyatrosuna felsefî düsünceyi sokmustur. Kendisine son zamanlarda Sâir-i âzam (en büyük sâir) unvani verilmistir.

Abdülhak Hâmid'in eserleri iki grupta toplanmaktadir. Siirleri: Makber (1885), Kahpe (1885), Bâlâ'dan Bir Ses (1911), Validem (1913), Yâdigar-i Harb (1913), Ilham-i Vatan (1918), Tayflar Geçidi (1919), Garam (1919), Yabanci Dostlar (1924).

Tiyatrolari: Hâmid'in tiyatro lari mensur ve manzum olmak üzere iki kisimdir. Mensur tiyatrolari: Mâcerâyi Ask (1873), Sabr ü Sebat (1875), Içli Kiz (1875), Duhter-i Hindu (1876), Târik yahut Endülüs'ün Fethi (1879), Ibn-i Musa (1880), Finten (1898). Manzum tiyatrolari; Nesteren (1878), Tezer (1880), Esber (1880), Sardanapal (1908), liberte (1913).
 

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,611
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
Abdülhak Hamid Tarhan

Abdülhak Hamid Tarhan


(1852-1937)

Tanzimat'tan sonraki yenileşme devri Türk edebiyatının tanınmış şair ve tiyatro yazarı.

2 0cak 1852’de dedesi Hekimbaşı Abdulhak Molla’nın Bebek’teki yalısında doğdu. Babası bir süre Ercümen-i Daniş’in ikinci relsliğini yapan tarihçi Hayrullah Efendi, annesi ise Kafkasya’dan kaçırılıp İstanbul'a getirilen Müntehâ Nasib Hanım'dır. İlk tahsiline Bebek'teki mahalle mektebinde başladı. Evliya Koca ile, ona şiir zevkini aşılayan devrin tanınmış âlimlerinden Hoca Tahsin Efendiden hususi dersler aldı. On yaşlarında ağabeyi Nasûhi Bey ile Paris'e gitti (1863) Orada bir buçuk yıl kadar özel bir okula devam etti, 1864 yılı sonlarında geri döndü. 1865'te Tahran'a elçi tayin edilen babasıyla İran'a gitti. Bir yıl sonra babasının Tahran'da âni ölümü üzerine ailesiyle birlikte İstanbul'a dönmek zorunda kaldı. Önce Maliye Mühimme Kalemi'nde. bir müddet sonra da Şûrâyı Devlet ve Sadâret Mektûbî Kalemi'nde görev aldı. Maliye Kalemi'nden tanıdığı Ebüzziyâ Tevfık vasıtasıyla Sâmipaşazâde Sezai, Nâmık Kemal, Recâizâde Ekrem ve Mizancı Muradla tanıştı. 1874te Edirne'de Pîrîzâde ailesinden Fatma Hanım'la evlendi. 1876da Paris büyükelçiliği ikinci kâtibi olarak Fransa'ya gitti. Paris'te iken yayımladığı Nesteren (1878), hükümetin dikkatini çekti ve izinli olarak İstanbul'da bulunduğu bir sırada memuriyeti lağvedildi. 1880de Berlin elçiliği kâtipliğine tayin edildiyse de bu görevi kabul etmedi. Dört yıla yakın bir süre açıkta kaldı ve sıkıntı içinde yaşadı. 1883 yılı sonlarında Bombay şehbenderliğine tayin edildi. Vahşi Hindistan tabiatından çok etkilenen Hâmid burada, şiir hayatında özel bir yeri olan ve en iyi şiirlerinden sayılan “Kürsî-i İstiğrak”, “Külbe-i İştiyak” ve “Zamâne-i Âb” gibi yeni şiirler yazmaya başladı. Ayrıca, İngiliz idaresi altındaki gerçek Hintli'yi tanıdı ve bu insanlara değişik bir gözle bakmaya çalıştı. Ancak, daha önce İstanbul'da vereme yakalanan ve iyileşir ümidiyle Hindistan'a getirdiği karısı Fatma Hanım'ın durumu büsbütün kötüleşince İstanbul'a dönmek üzere yola çıktı. Fakat hastalık yolda daha da artınca, ağabeyinin vali olarak bulunduğu Beyrut'ta karaya çıkmak zorunda kaldı. Bütün gayretlere rağmen henüz yirmi altı yaşındaki Fatma Hanım burada öldü. [81] Hâmid, karısının ölümünün verdiği büyük ıstırap ve acıyla Beyrut'ta Makber”i yazmaya başladı.

İstanbul'a döndükten bir süre sonra Londra sefareti başkâtipliğine tayin edildi. Londra'ya gidişi. Hâmid'İn sanat hayatı üzerinde de tesirini gösterdi. Oradan Gayret mecmuasına gönderdiği "Hyde Park'tan Geçerken" gibi şiirlerinde hürriyet ve tabiat duygusuna ön planda yer verdiği dikkati çekmektedir. 1890'da orada Nelly Clovver adlı bir İngiliz'le evlendi. Bu arada Londra'da, Zeyneb ile Victoria devri İngilteresinin çeşitli özelliklerini aksettiren Finten adlı iki piyes kaleme aldı ve yayımlanmak üzere İstanbul'a gönderdi. Fakat eserlerin yayımına İzin çıkmaması bir yana. Hâmid görevinden alındı. Bazı nüfuzlu dostlarının araya girmesi üzerine herhangi bir eser neşretmemek şartıyla affedildi; rütbesi ve maaşı arttırılarak sefaret ikinci müsteşarı göreviyle tekrar Londra'ya gönderildi. Bu yüzden Hâmid, II. Meşrutiyet'in ilânına kadar “Ordu-yı Hümâyun'da Bir Şair” ve “Hediy-ye-i Sâl” gibi birkaç şiir dışında herhangi bir eser yayımlayamadı. Görevi 1895'te Lahey'e nakledildi. İki yıl sonra ikinci müsteşar olarak tekrar Londra'ya döndü. 1906'da Brüksel sefaretine tayin edildi. 1911 yılında eşi Nelly'nin ölümünden sonra Lüsyen (Lucienne) Hanım'la evlendi. 1912'de diplomatik görevine son verildi. İstanbul'a döndükten sonra, 1914'te Meclis-i Âyân âzası seçildi ve 1918'de meclisin lağvına kadar bu görevi sürdürdü. Mütareke yıllarında Viyana'ya gitti ve orada tam anlamıyla bir sefalet içinde yaşadı. Zaferden sonra İstanbul'a dönünce. Türkiye Büyük Millet Meclisi kendisine “Hidemât-ı vataniyye” tertibinden maaş bağladı; İstanbul Belediyesi de Maçka Palas'ta ikametine bir daire tahsis etti. 1928 yılında İstanbul milletvekili seçildi; milletvekilliği ölümüne kadar sürdü. 13 Nisan 1937'de öldü; cenazesi Zincirli Kuyu’da ki Asrî Mezarlığa defnedildi.

Tanzimat'tan sonraki yıllarda Batı kültür ve edebiyatının tesiri altında ortaya çıkan yeni Türk edebiyatının ikinci nesline mensup olan Abdülhak Hâmid, yaklaşık dört devri idrak etmiş ve bu süre içinde Türk edebiyatında şekil ve muhteva bakımından gerçek anlamda yenilikler yapmış şahsiyetlerin başında gelmektedir. Kuvvetli bir kişiliğe sahip olmakla birlikte, uzun ömrü boyunca hemen her devrin havasına uymaya çalışmıştır. Nâmık Kemal neslinden sonra sosyal meseleleri daha çok ferdî planda ele almak suretiyle yeni bir dönem başlatan ve daha yaşarken “Şâir-i âzam”, “Dâhi-i âzam” unvanlarıyla şöhret bulan Hâmid, şiirle birlikte tiyatro türünde de birçok eser vermiş, bu alanda da bazı yenilikler yapmıştır. Tanzimat'tan sonraki yıllarda ilk defa Şinâsi ile başlayan divan edebiyatından uzaklaşma ve yeni bir edebiyat kurma gayreti, onun tarafından gerçekleştirilmiştir. Daha Sahra adlı İlk şiir kitabıyla yeni bir ufuk açan ve Türk şiirini yeni bir vadiye sokan Hâmid, Türk edebiyatına bu şekilde yeni bir tabiat insan ve hayat anlayışı getirmiştir. Yeni şiiri, zevk ve hayal dünyasıyla Batı şiirine yaklaştırmayı da başaran Hâmid'in şiirlerinde muhteva ve şekil bakımından da büyük yenilik ve zenginlikler mevcuttur. Mensur “Makber Mukaddimesi” ile “Bir Şairin Hezeyanı” (1883) ve “Nâkâfî” (1886) adlı manzumelerinde kendini merkez kabul eden ve doğrudan doğruya ilhamına bağlı kalarak hemen her şeye baş kaldırdığını ifade eden şair. böylece benimsediği edebî ve estetik anlayışı da dile getirmiştir. Doğrudan doğruya ilhama bağlı bir şair olan Hâmid, şiir ve piyeslerinde dağınık bir tarzda da olsa aşk, tabiat, yer yer cemiyet meseleleri, gündelik hayatın bazı problemleri, tarih, vatan duygusu ile insan, Tanrı, ölüm, âhiret, ruh, ezel-ebed ve kıyamet gibi çeşitli dinî ve metafizik konulan işlemiş, bazı eserlerinde ise devrin aktüel meselelerini tarihî olaylarda ve geçmiş devirlerde arama yoluna gitmiştir. Batılı örnekler karşısında nazım şekillerinde devrinin anlayışı üzerinde, olabilecek her türlü yeniliği yapan Hâmid, aruzun hemen bütün şekillerini yeni bir kalıba sokmuş, aruz-hece karışık, bazan bütünüyle kafiyesiz yeni şekiller bile denemiştir. Fakat onun yaptığı asıl yenilik şekilden çok muhtevada olmuştur.

Şiir konularını genellikle kendi hayatından seçen Hâmid, günlük hayatta karşılaştığı olaylar hakkında da şiirler yazmış, böylece şiire ilk defa ferdî tecrübelerini sokmak suretiyle klasik şiir anlayışından ayrılmıştır. Son derece zengin bir muhayyileye sahip Hâmid'in şiirinde günlük olaylar sadece tasvirle kalmaz, zaman zaman dinî ve metafizik derinlikler de kazanır. Gerek hayatta iken gerekse ölümünden sonra, yaptığı ve yapmak istediği yenilikler bakımından edebiyatımızda en çok tartışılan şahsiyetlerden biri olan Hâmid, eserleriyle eski-yeni münakaşalarına da yenilik lehinde yön vermiş ve Türk edebiyatını ileri bir seviyeye ulaştırmıştır. Dil ve üslûbunda zaman zaman dikkati çeken itinasızlık ve çok defa alışılmışın dışına çıkan hayal sistemi açısından eski edebiyat tarafiarlarınca çok tenkit edilmişse de, Türk edebiyatında 186O'lı yıllarda Şinâsi ile başlayan yenileşme hareketine asıl yön veren odur.

Hâmid, ilk eseri olan Mâcerâyı Aşk'ı yirmi yaşlarında neşretti. Doğrudan doğruya Tahran intibalarını veren bu piyes ilk önce Ahmed Vefık Paşa'nın dikkatini çekmiş ve Hâmid'i, millî örf ve âdetlerimizin yer aldığı atasözlerinden faydalanmak suretiyle yeni bir eser yazmaya teşvik etmiştir. Bu tavsiye üzerine kaleme alınan ve bazı sayfaları tama-miyle atasözü ve halk deyimleriyle dolu olan Sabr ü Sebafia, Rumeli köylülerinin gündelik hayatlarıyla ilgili çeşitli realist sahnelere yer verilmiştir. Bunu, Nâmık Kemal'in Zavallı Çocuk piyesi örnek alınarak yazılan İçli Kız ile Hindistan'ı görmeden, sadece bir Hint biblosundan alınan ilhamla yazılan Duhter-i Hindu (1876) takip etti. Bilhassa Duhter-i Hindu ile edebî şahsiyetinin ilk orijinal örneğini veren Hâmid, dram türündeki bu piyesinde İngilizlerin yaptığı zulüm ve baskıya karşı tabii haklarını savunan Hint halkının mücadelesini dile getirmiş, bu yolla bir bakıma o günkü Türkiye'nin bazı problemlerini yabancı bir coğrafyada ve yabancı şahıslar aracılığıyla ifadeye çalışmıştır. Konusunu Âsur tarihinden alan ilk manzum piyesi Sardanapal İle bazı felsefî ve sosyal meseleleri işleyen Garam ve alegorik bir şekilde devrin idaresini tenkit eden Liberte'nin de yine aynı tarihlerde yazıldığı görülmektedir. Paris'te sefaret kâtipliğinde çalışırken, önce Târik yahut Endülüs'ün Fethi'ni, bir süre sonra da Cornellle'in le Cid'ine nazire olarak Nesteren’i kaleme aldı. İslâm dünyasında daha çok Târik piyesi ile tanınan Hâmid. yer yer bazı manzum parçalar dışında bütünü mensur olan bu eserinde İspanya'nın müslümanlar tarafından fethini anlatmıştır. Eserin konusu bu vak'adan alınmakla birlikte çeşitli olaylar ve şahıslarla zenginleştirilmiş, devrin bazı fikir ve problemlerine de geniş ölçüde yer verilmiştir. Eserin devrinde gördüğü ilginin sebeplerinden biri de kahramanlık duygusunun o dönemin sosyal şartlarına uygun olmasıdır. Nesteren'de, tiyatro diline yeni ifade şekilleri arayan şairin ilk defa burada kendisinin "mukaffa" adını verdiği kafiyeli, fakat hece sayısı aynı olmayan duraksız heceyi denediği dikkati çeker. Paris'te iken yazdığı eserlerden biri Divaneliklerim yahut Belde, diğeri ise tek bir manzumeye benzeyen Safird'dır. İlk şiirlerinde daha çok şahsî tecrübelerinden yola çıkan şair. bilhassa bu son iki eseri ile şiire hayatı ve insanı sokmayı başarmıştır. Bunlardan özellikle Sahra'nın şekil ve muhteva bakımından Türk edebiyatında yaptığı yenilik, eserin yayımlandığı günden itibaren edebiyat otoritelerince kabul edilmiştir. Devrinde büyük akisler uyandıran Sahra, ayrıca genç yazarlara da tesir etmiştir.

Hâmid, Paris'teki elçiliğinden sonra İbni Musa ve Tezer ile konusunu Cornellle'in ttorace'ından aldığı Eşber ve Bir Sefîlenin Hasbıhâli'ri kaleme almıştır. Hindistan'da bulunduğu sırada yazdığı manzumelerden meydana gelen Bunlar Odur'da. daha çok geniş ve vahşi Hindistan tabiatı ile oradaki hâtıralarını anlatmaktadır. Bombay'a birlikte gittikleri karısı Fatma Hanım'ın 1885'te ölümünü takip eden günlerde ortaya çıkan Makber ise yeni Türk şiirinin, üzerinde en çok konuşulan eserlerinin başında gelmektedir. Daha önceki eserlerinde de ölüm temini işleyen Hâmid, karısının Ölümü üzerine ölüm gerçeği ile bizzat kendi hayatında da karşılaşır. Eserde, içinde yaşanılan hayatla birdenbire kaybedilen sevgili dolayısıyla karşılaşılan boşluk, keskin bir tezat yapar. Şair, bir yandan birlikte geçirdikleri günleri anar ve hatırlarken, bir yandan da karısını kaybetmiş olmanın ıstırabını duyar ve birbiri peşi sıra sorular sorarak ölümün mânasına eğilmeye çalışır. Hâmid'in. hayatı boyunca bir “Ölüm şairi” olarak şöhret bulmasına yol açacak olan eserde, ölümün dehşet ve haşyeti yanında hayatın manasızlığı üzerinde de durulmaktadır. Aslında Hâmid, sistemli bir şekilde olmasa da. Batı kültür ve düşüncesiyle temas sonucu inançları sarsılmış olan Tanzimatçılar’dan ayrı değildir. Ancak onu çağdaşları olan Beşir Fuad, Tevfik Fikret ve Abdullah Cevdet gibi atelstler grubu içinde düşünmemek gerekir. Hâmid hakkında, zaman zaman muhafazakâr akîde anlayışının dışına çıkan, bununla beraber ölüm, hayat kader, tevekkül ve irade karşısında İslâmî inançlarına birtakım psikolojik denemelerle yol arayan bir sanatkârdır demek daha doğru olur. Bu bakımdan, aralarındaki bazı esaslı farkları da kabul ederek, ona Ziya Paşa'dan Mehmet Âkife uzanan, asrın çağdaş sanat ve fikir adamları arasında yer vermelidir. Bu düşünce ve duygularını en geniş şekilde aksettirdiği eseri Makber'dir. Ölüm karşısında sükûnetini koruyamayan Hâmid, eser boyunca cevabını alamayacağı sorular sormaktan ve çığlıklar atmaktan kendini alamaz. Zaman zaman isyan etmekle beraber, sonuçta âdeta uçurumun kenarından dönmek suretiyle kadere teslim olmaktan, Tanrı'nın iradesine boyun eğmekten başka çare bulamaz. Makber dışındaki şiirlerinde de bilhassa tabiat karşısında, onu İslâmi tasavvuf ve Batıcı pantelst görüşlerin senteziyle, derin bir dinî-mistik vecd ve hayranlık duygusu içinde buluruz.

Şiirlerinde kendisini ilhamının akışına bırakmış görünen Hâmid, tiyatrolarında nisbî bir düşünce ve akıl planındadır. Bu bakımdan Nazile, Abdullahüssagîr, Tank, İbni Mûsâ, Tezer gibi konusunu İslâm tarihinin şanlı bir devresinden, Endülüs müslümanlarından alan tiyatrolarında aşk ve ihtiras entrikaları arasında, hıristiyan dünyası karşısında İslâm'ın yüceldiği görülür. Tayflar Geçidinde ise Dante'nin İlâhî Komedyada İslâm Peygamberi'ni ve Hz. Ali'yi cehennemde göstermesine Sa'dîyi Şîrâzi’nin diliyle verdiği cevap, Hâmid'in inancı hakkında bütün tereddütleri silecek güçtedir.

II. Meşrutiyetin ilânına kadar herhangi bir eser yayım laya mayan Hâmid 1907'de, konusunu eski Türk tarihinden

alan İlhan ve Turhan'ı, 1912-1913'te de annesinin ölümüne bir mersiye mahiyetindeki Vâlidem'i kaleme alır. 1916 tarihini taşıyan İlhâm-ı Vatan ise 1876 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan beri yazdığı vatanî şiirlerini bir araya getirmektedir. Mütareke devri mahsulü olan Tayflar Geçidi, Ruhlar ve Anîleri, konusu doğrudan doğruya I. Dünya Savaşı olan Yâdigâr-ı Harb takip eder. Cumhuriyet'ten sonra yayımlanan iki kitabı, Yabancı Dostlar ve Hakan adlarını taşımaktadır. Zaman zaman yayımlanacağından bahsettiği Hep yahut Hiç adındaki şiir kitabı ile tefrika halinde kalan Cünûn-i Aşk ve ölümünden kısa bir süre önce tamamladığı Kanuninin Vicdan Azabı adlı piyesleri kitap halinde yayımlanmamıştır. Hatıratını ölümünden önce İkdam [82] ve Vakit [83] gazetelerinde neşreden Hâmid'in, Vakit [84] gazetesinde yayımlanan “Rûznâme” ile “Eserlerimi Nasıl Yazdım” [85] başlığını taşıyan tefrikaları da hâtıralarını ihtiva etmektedir. [86]



Eserleri.


Sahra (1897); Divaneliklerim yahut Belde (1885); Bunlar Odur (1885); Makber (1885), Ölü [1885). Hacle (1885); Kahbe yahut Bir Sefîlenin Hasbıhâli (1886); Bâlâdan Bir Ses (1912); Validem (1913); İlhâm-ı Vatan (1916); Garam (1923). Tiyatro: Mâcerâ-yı Aşk (1873); Sabr ü Sebat (1875); İçli Kız (1875); Duhter-i Hindu (18761, Nesteren (18781, Târik yahut Endülüs Fethi 11879); Tezer yahut Melik Abdurrahmani s-sâlis 118801; Eşber (18801; Zeyneb (1909); İlhan (1913); Turhan (1916), Finten (1916), Abdullahüssagîr (1917); İbni Mûsâ yahut Zâtü'l-cemâl (1917); Sardanapal (1917); Tayflar Geçidi (1917); Nazife (1917); Yâdigâr-ı Harb (1917); Ruhlar (1922); Yabancı Dostlar (1924); Arziier(l925); Hakan (1935).

Sayısı kırka varan eserlerinden Makber (1939); Eşber (1945); Tezer (1945); Finten (19591 ve Târık'm (1960) Hâmid'in ölümünden sonraki tarihlerde yeni harflerle de baskılan yapılmıştır. Ayrıca İnci Enginün. şiirlerini "Bütün Eserleri" genel başlığı altında üç kitap halinde neşretmiştir {Sahra, Divaneliklerim, Bunlar Odur, 1979; Makber, Ö/ü, Hacle, Bâlâdan Bir Ses, 1982; Hep yahut Hiç, kitaplarına girmemiş şiirleri, 1982). Yakınlarına gönderdiği mektuplarının bir kısmı, Süleyman Nazif tarafından derlenerek Mektuplar (1916) adıyla iki cilt halinde yayımlanmıştır. [87]



Bibliyografya


1- Şehabeddin Süleyman. Abdülhak Hâmid: Hayatı ve Sanatkâr, İstanbul 1913.

2- Kemal Reşid, Abdülhak Hâmid-Süleyman Nazif, İstanbul 1917.

3- Rıza Tevfik. Abdülhak Hâmid ve Mühazât-ı Fetsefiyesi, İstanbul 1918.

4- Ruşen Eşref (Günaydın). Diyorlar ki İstanbul 1918.

5- İsmail Habib (Sevük). Türk Teceddüd Edebiyatı Tarihi, İstanbul 1924.

6- ismail Hikmet (Ertaylan), Türk Edebiyatı Tarihi, 11, Baku 1925.

7- ismail Hikmet (Ertaylan), Abdülhak Hâmid, İstanbul 1932.

8- İbrahim Necmi (Dilmen), Abdülhak Hâmid ve Eserleri, İstanbul 1932.

9- Ahrned Cevat [Emre]. Abdülhak Hâmid: Hayatı. Seçme Şiir ve Yazıları, İstanbul 1937.

10- Orhan Seyfi (Orhan). Abdülhak Hâmid. Hayatı ve Eserleri, İstanbul 1937.

11- Necip Fazıl Kısakürek. Abdülhak Hâmid. Zonguldak 1937.

12- Hıfzı Tevfik Gönensay, Hâmid-Son Yılları, Şiirleri, İstanbul 1943.

13- Fevziye Abdullah Tansel, Husûsî Mektuplarına Göre Nâmık Kemal ve Abdülhak Hâmid, Ankara 1949.

14- Gündüz Akıncı. Abdülhak Hâmid Tarhan: Hayatı, Eserleri ve Sanatı, Ankara 1954.

15- Kaya Bilgegil. Abdülhak Hâmid'in Şiirlerinde Ledünnî Meselelerden: Allah, Ankara 1959..

16- A. Hamdi Tanpınar, !9 uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, İstanbul 1967.

17- A. Hamdi Tanpınar, “Abd al-Hakk Hâmid”, Ei2 (ing) I, 61-62.

18- M. Orhan Okay, Abdülhak Hâmid'in Romantizmi, Erzurum 1971.

19- Mehmet Kaplan, Şiir Tahlilleri. I, İstanbul 1972.

20- Mehmet Kaplan, “Garam'daki Felsefî ve İçtimâi Fikirler”, TDED, 1/3-4 (1946).

21- Mehmet Kaplan, “Tabiat Karşısında Abdülhak Hâmid” (l-N), TDED, III/3-4(1949),İV/3 11951).

22- İnci Enginün, Tanzimat Devrinde Şhakespeare Tercümeleri ve Tesiri, İstanbul 1979.

23- İnci Enginün, Abdülhak Hâmid Tarhan, Ankara 1986.

24- Ali Nihad Tarlan. “Tanzimat Edebiyatında Hakiki Müceddid”, Tanzimat!, İstanbul 1940.

25- Ö. Faruk Akün, “Abdülhak Hâmid'in Merkad-ı Fâtih'i Ziyaret Manzumesi ve İçindeki Görüşler”, TDED, VII (1954).

26- Ö. Faruk Akün, “Abdülhak Hâmid'in Basılı Eserleri Hakkında Yeni Bilgiler”, TDED, XV (1967).

27- Kenan Akyüz. “Finten”, Türkoloji Dergisi. I. Ankara 1964.

28- Sabri Esat Siyavuşgil, “Abdülhak Hâmid”, İA, I, 68-73. [88]
 

atahoca

Yeniçeri Ağası
Yeniçeri Ağası
Katılım
30 Mar 2009
Mesajlar
591
Puanları
43
Makale güzel hazırlanmış.
Konu münasebetiyle yanlış bilinen bir konuyu -yazıda böyle bir hususa en ufak işaret yok ama hata devam etmemeli- düzelteyim. Öğrenci ya da öğretmenler Makber adlı gazelini yadıktan hemen sonra ikinci evliliğini yapmıştır diyerek Tarhan'ı kınamışlardı (Bazı yerlerde cenazede tanıştı yazıyor). O gün acaba doğru mu diye araştırmamıştım. Sonra araştırınca nette bu iddianın bunun böyle olmadığını yazan sitelerde gördüm. Tarihçi olarak acele nakil doğru olmayacağından doktora tezlerine bakayım dedim. Aşağıda naklettim.

İlk eşi Fatıma Hanımla 1872 yılında evlenmiştir. Fatıma Hanım 1885 yılında vefat etmiştir. İkinci eşi Nelly Hanımla 1890'da evlenmiştir. O da 1911 yılında vefat etmiştir. *
*İhsan Sâfi, Arşiv belgelerine göre Abdülhak Hâmid Tarhan, İstanbul Üniversitesi, 2004, s. 52-53

Not: Bu mesajı işin ahlaki, hukuki boyutunu tartışmak amacıyla değil çok kişinin yanlış oalrak aktardığı bilgiyi düzeltmek için yazdım. Üstteki mesajda konu hakkında böyle bir bilgi yok. Yeni başlık açmamak için bu konuya yazdım.
 
Üst Alt